De laatste dagen van Imtech

In de anderhalve week voor het faillissement haalde de top van Imtech alles uit de kast om het bedrijf te redden. Kroniek van een overlevingsstrijd, aan de hand van zes – steeds kortere – persberichten.

Imtech in Rotterdam-Pernis. Foto Rien Zilvold

Op woensdagavond 5 augustus zit Hans Turkesteen, financieel directeur van Imtech, tegenover zijn financiers. Hij heeft een paar advocaten bij zich. Aan de andere kant zitten zijn financiers: tientallen bankiers, garantieverstrekkers, obligatiehouders, ieder met eigen adviseurs. Ze zitten in een grote zaal in The Rock, de toren van huisadvocaat De Brauw op de Zuidas. Buiten is het al donker.

Turkesteen is al weken met die financiers aan het onderhandelen, de laatste week vrijwel onophoudelijk. Ze bevolken permanent de tiende en elfde verdieping bij De Brauw, die speciaal voor Imtech zijn gereserveerd. Overal zitten clubjes van financiers, groepjes advocaten in hokjes en mensen van Imtech. Bankiers uit het buitenland bellen in.

Imtech heeft heel hard 75 miljoen euro nodig. Het akkoord daarover was zo goed als rond, ze hadden het zelfs al aangekondigd. Maar Imtech krijgt het geld tóch niet, zeggen de financiers nu. Er blijven maar tegenvallers komen uit Duitsland, waar het grootste onderdeel van Imtech zit. En het scenario dat die Duitse dochter zelfstandig faillissement gaat aanvragen, wordt akelig reëel. De financiers geloven er niet meer in, er komt geen geld meer bij.

Turkesteen hoort het aan zonder woede, zonder misbaar. Of ze het nu over de alternatieven kunnen hebben?

Die woensdagavond begin augustus is het installatiebedrijf uit Gouda eigenlijk al gevallen.

De dagen daarna zoekt het bestuur van Imtech nog tevergeefs naar manieren om het bedrijf zo veel mogelijk ‘heel’ te houden. De bestuurders proberen een pre-pack te organiseren – een faillissement direct gevolgd door een doorstart. Ze zoeken naar kopers, liefst voor het hele bedrijf. Het lukt niet, Imtech gaat failliet.

Dit alles speelde zich af in stilte en vertrouwelijkheid, hoog in de kantoortoren van De Brauw. De berichten die Imtech bijna dagelijks naar de buitenwereld stuurde, waren zeer summier. Met de kennis van nu zijn ze beter te begrijpen. De laatste dagen van Imtech, in zes persberichten.

De zin staat ergens in de tweede helft van een persbericht met de halfjaarcijfers. Terloops bijna: we hebben weer extra geld nodig. Maar geen zorgen! Dat heeft Imtech ook al gevonden. Ja, een paar financiers moeten het noodkrediet van 75 miljoen euro nog formeel goedkeuren, maar in principe is er een akkoord.

In werkelijkheid is er dan al weken stevig onderhandeld op het kantoor van De Brauw. Imtech zit in geldnood. Die 75 miljoen euro is bedoeld om tijd te kopen. Met dat geld moet Imtech het tot het eind van het jaar kunnen redden, is het idee. In die tijd moet er een permanente oplossing komen. De onderhandelingen gaan over waar die 75 miljoen euro vandaan moet komen, en tegen welke voorwaarden.

De financiering van Imtech is een legpuzzel waar steeds meer stukjes bijkomen en het plaatje telkens verandert. De stukjes zijn verschillende verschijningsvormen van geld, met onnavolgbare namen als revolving credit facilty, bilateral credit facility, guarantee facility, payment in kind reserve en senior notes. Daar overheen is een web van garanties en zekerheden gesponnen, dat steeds ingewikkelder wordt bij elke nieuwe reddingsactie. De stukjes in de puzzel zijn gelegd door in totaal zo’n veertig financiers.

Die hebben inmiddels ervaring met dit soort marathonsessies met de top van Imtech. Het is al de vijfde keer dat ze met elkaar aan tafel zitten, in 2,5 jaar tijd. In die tijd hebben de banken het bedrijf twee keer moeten redden en hebben aandeelhouders 1,1 miljard euro bijgestort. Bij die laatste aandelenuitgifte bleven de vier huisbanken van Imtech – ING, Rabobank, ABN Amro en de Duitse Commerzbank – zitten met de helft van de aandelen.

Nu moet er weer een nieuw, cruciaal puzzelstukje worden gelegd. Die veertig financiers van Imtech – Nederlandse en buitenlandse banken, verzekeraars en obligatiehouders – hebben ieder zo hun eigen belangen, dus simpel is dat niet. Bovendien hébben ze al zo veel geld in Imtech gestoken. Toch creëert het de bonte gezelschap een nieuw plaatje, met een nieuw bedacht puzzelstukje. De club van garantieverstrekkers haalt een slimme wisseltruc uit met de club van banken, waardoor ze samen 75 miljoen euro kunnen vrijmaken voor Imtech .

Voorwaarde is dat er een solide plan komt waardoor Imtech eindelijk permanent uit de problemen is. Bijvoorbeeld in de vorm van een overname van Imtech door een andere partij. De afspraak is dat de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs die gaat zoeken.

De puzzel past blijkbaar toch niet. Onverwachts stuurt Imtech een update over de onderhandelingen, die nog steeds gaande zijn.

De ‘dialoog’ in het persbericht ziet er zo uit. Op de twee afgesloten verdiepingen zitten verschillende clubjes financiers en de top van Imtech verschanst in aparte kamers. Om de zoveel tijd komt iedereen even naar buiten om met z’n allen te overleggen. Dan duikt iedereen weer z’n hokje in om zich te beraden. „Soms ga je even in een hoekje staan koffie drinken, om te kijken wie in welk kamertje zit”, zegt iemand die erbij was. Duidelijke begin- en eindtijden zijn er niet. Centrale regie is er eigenlijk ook niet.

Het akkoord over de 75 miljoen euro wordt met de dag onzekerder. Er zijn een paar onfortuinlijke feiten naar voren gekomen, de afgelopen dagen.

Het eerste: er moet meer geld dan afgesproken naar Imtech Duitsland. Die divisie presteert toch slechter dan gedacht, mede als gevolg van z’n frauduleuze verleden. Duitsland is „een spiraal naar beneden”, zal financieel directeur Turkesteen er later over zeggen. De dochter is „structureel verliesgevend”. Er blíjft maar nieuw slecht nieuws uit Duitsland komen. Dus nog meer geld naar „die put”? Mooi niet.

Er is nog iets vervelends: de kredietverzekeraar van Imtech overweegt om het bedrijf niet meer te dekken. Deze van oorsprong Duitse partij heet Atradius, het hoofdkantoor staat in Amsterdam. Atradius staat garant voor het risico dat Imtech bijvoorbeeld zijn leveranciers niet betaalt. Het is een slecht teken als een kredietverzekeraar zijn dekking opzegt, dat duidt op gebrek aan vertrouwen. Het gevolg is doorgaans dat een bedrijf acuut meer geld nodig heeft, omdat het bijvoorbeeld leveranciers ineens contant moet betalen.

Die twee onzekerheden voeden een grote angst van de financiers. Als ze Imtech geld geven, bestaat niet alleen de kans dat ze 75 miljoen wegkieperen, ze lopen ook het risico achteraf juridisch te worden afgestraft voor hun reddingsactie.

Dat heeft te maken met wetgeving in Duitsland, het thuisland van Imtechs belangrijkste dochter. De Duitse wet schrijft voor dat een bank geen mag geld geven aan een bedrijf dat ten dode is opgeschreven. Doet een bank dat toch, dan maakt zij zich schuldig aan Insolvenzverschleppung – uitstel van faillissement. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het idee is dat de bank een vals signaal van vertrouwen afgeeft door geld te geven aan het noodlijdende bedrijf.

De financiers – en zeker de Duitse hebben goed in de gaten – willen straks niet aansprakelijk gesteld worden voor hun goede gedrag.

De essentie van een legpuzzel is dat alle stukjes maar op één manier passen. Het schuift allemaal precies in elkaar, of helemaal niet.

Zonder die 75 miljoen euro past de Imtech-puzzel niet. Imtech heeft geld nodig om naar Duitsland te sturen. En gauw ook, want de Duitse wet zorgt voor nóg een probleem. In Duitsland moet een bedrijf meer geld beschikbaar hebben dan in Nederland. Als de buffers te laag worden, moet een Duits bedrijf faillissement aanvragen. Die wet weegt extra zwaar voor het lokale management van Imtech Duitsland. Als zij te lang wachten met faillissement aanvragen, kunnen ze persoonlijk aansprakelijk gesteld worden voor verliezen van bijvoorbeeld gedupeerde leveranciers en klanten.

De Duitse managers zien ook dat het helemaal niet opschiet met dat akkoord over die 75 miljoen. Ze durven niet veel langer te wachten met faillissement aanvragen voor Imtech Duitsland, dat 20 procent van de omzet van het concern levert.

Amsterdam kijkt met spanning naar Duitsland. Als de Duitse dochter gaat, zijn de vooruitzichten voor de moeder in één klap nog veel slechter. Maar het bestuur wil „koste wat het kost” vasthouden aan de redding van het totale bedrijf, zegt een betrokkene. Ze hebben hun nalatenschap veilig te stellen. Topman Van de Aast heeft zijn pensioen al aangekondigd, Turkesteen zijn vertrek. Maar ’s avonds in een plenaire vergadering gaat het plan van 75 miljoen euro – het „lievelingsplan” van Imtech – definitief van tafel.

Ondertussen was Imtechs advocaat De Brauw ook al een noodplan aan het maken voor als het allemaal niet zou lukken: een pre-pack, een faillissement direct gevolgd door een doorstart van een zo groot mogelijk Imtech. Er ligt al een ontwerp klaar, want het is niet de eerste keer dat Imtech over dat scenario nadenkt. Eerder op de dag heeft de rechtbank Rotterdam op verzoek van Imtech alvast officieel twee bewindvoerders voor Imtech aangewezen, die nodig zijn als er een pre-pack moet worden opgetuigd. Imtech meldt dat niet aan de beleggers.

Dit blijft er die avond over: een bedrijf in acute geldnood waarvan de belangrijkste dochter ermee dreigt op te houden. En een noodplan waarvan het nog maar zeer de vraag of is of dat gaat werken.

Een beursgenoteerd bedrijf kan niet volledig achter gesloten deuren draaien. Dat moet gewichtige zaken aan de beleggers melden, zoals mislukte onderhandelingen en faillissementen van dochters.

Zulke berichten hebben gevolgen. Mensen in de buitenwereld trekken hun handen af van Imtech. Beleggers dumpen hun aandelen. De koers van Imtech daalt al dagen op rij met tientallen procenten. Het aandeel is nu nog maar ongeveer een euro waard. Leveranciers eisen dat ze meteen contant betaald krijgen en halen voorraden terug. Projectmanagers zorgen dat er geen dure onderdelen op de terreinen van Imtech liggen. Opdrachtgevers tuigen scenario’s op voor een leven na Imtech.

Imtech en de financiers zoeken nog steeds naar een oplossing. Het vergaderen gaat door, geslapen wordt er weinig. Het doel is veranderd: hoe laten we Imtech zo goed mogelijk aan z’n einde komen?

Acuut moet er een andere puzzel worden gelegd: er moet een koper komen. Alles is inmiddels mogelijk. Imtech in z’n geheel, Imtech in stukjes, Imtech voor faillissement, Imtech na faillissement: wie biedt?

Een koper voor het geheel is heus niet totaal onmogelijk. Werd bouwer Ballast Nedam niet ook op het nippertje gered? De Brauw opent een dataroom, waar potentiële kopers online in de boeken van Imtech kunnen kijken.

Er is belangstelling voor onderdelen, en er meldt zich zowaar ook een gegadigde voor het geheel. Een consortium heeft interesse in een groot deel van het pakket. Iedereen doet zijn best, maar tot een deal komt het niet. De financiering is te ingewikkeld.

Dan rest alleen nog het alternatief: Imtech verkopen in stukken. Dat betekent definitief het einde van Imtech. Het concern, waarvan de voorlopers 155 jaar teruggaan, houdt op te bestaan.