Erdogan gokt op herstel absolute meerderheid

Vervroegde verkiezingen na mislukken brede regeringscoalitie.

Deelnemer aan anti-oorlogsbetoging in Istanbul, afgelopen zondag. Foto AP / Lefteris Pitarakis

In Turkije, dat op voet van oorlog verkeert met Koerdische strijders van de PKK én met president Assad in Syrië, worden vermoedelijk tussentijdse parlementsverkiezingen gehouden. Pogingen om een coalitieregering te vormen, zijn mislukt.

De financiële markten reageerden negatief op de voortdurende politieke instabiliteit in het een na grootste niet-Arabische land in het Midden-Oosten. De effectenbeurs verloor anderhalf procent. De centrale bank moest maatregelen nemen om de koers van munt (lira) te ondersteunen.

Premier Davutoglu van de islamitische AK-partij, in 2001 opgericht door president Erdogan, onderhandelde met de Republikeinse Volkspartij (CHP) die zich baseert op de seculiere traditie van aartsvader Kemal Atatürk. Beide partijen hebben samen tweederde van de zetels in het parlement. Volgens CHP-leider Kilicdaroglu had Davutoglu een geheime agenda; de premier wilde geen echte regering maar slechts een interim-kabinet om verkiezingen uit te schrijven.

Davutoglu heeft nog ruim een week om een andere coalitie te zoeken. De kans daar op is klein. De enige partij die in aanmerking zou komen is de ultranationalistische MHP, die banden heeft met de radicale Grijze Wolven.

De meeste analisten gaan ervan uit dat de AK-partij uit is op verkiezingen. Ze streeft naar een wijziging van het staatkundig bestel. Partijchef Erdogan wil het parlementaire model ombuigen in een presidentieel systeem. Bij de parlementsverkiezingen in juni verloor zijn AK-partij echter haar meerderheid en sneefde dit plan.

De AK-partij gokt er op dat ze bij nieuwe verkiezingen beter uit de bus komt. In juni boekte de Koerdische ‘democratische volkspartij’ HDP met 13 procent van de stemmen een ongekend succes. Recente peilingen wijzen op een licht herstel voor de AK-partij en de CHP. De Koerdische partij zou aan populariteit inboeten. De Turkse bombardementen op stellingen van de PKK in Syrië hebben de HDP in het defensief gedrongen. De partij eist van president Erdogan dat Turkije de oorlog in Syrië niet gebruikt om terloops ook met Koerdische strijders af te rekenen. Begin deze week nog heeft de Turkse luchtmacht Koerdische doelen bestookt. De AK-partij wil geen gehoor geven aan het appèl van de HDP.

Erodogan neemt wel risico’s met dit va-banque. Als er volgende week zondag geen nieuwe regering is, moet premier Davutoglu aftreden. Een interimpremier moet de vervroegde verkiezingen dit najaar organiseren. President Erdogan heeft dan mogelijk minder greep op het electorale proces.