Voorlopig haalt vraag aanbod niet in

Het duurt nog zeker een jaar voordat vraag en aanbod op de oliemarkt enigszins in balans komen. Tot die tijd blijft de prijs laag, voorspellen marktstudies.

Wie heel goed speurt kan een voorzichtig herstel zien vaneen evenwicht in de oliemarkt.

Voorlopig blijft de markt echter gedrenkt in goedkope olie, zo blijkt uit de maandelijkse rapporten die zowel de OPEC (Organisatie van olie-exporterende landen) als haar westerse tegenhanger IEA (Internationaal Energie Agentschap) deze week uitbrachten.

De prijs van een vat Noordzee-olie (Brent) die geldt als standaard in de markt, is sinds de zomer van 2014 gehalveerd. In mei en juni van dit jaar leek de prijs zich voorzichtig te herstellen, maar vorige week zakte hij weer onder de 50 dollar per vat.

De aanhoudend lage prijs lijkt in tegenspraak met de vraag naar ruwe olie, die op dit moment fors aantrekt door herstel van de economische groei. De vraag groeit zelfs zo snel, dat de IEA zijn verwachting voor dit jaar heeft verhoogd naar een gemiddelde van 94,2 miljoen vaten per dag (mb/d) een verhoging van 300.000 mb/d.

Die toenemende vraag komt vooral uit de Verenigde Staten, waar consumenten weer meer uitgeven, en ook uit China, dat ondanks tegenvallende groeicijfers meer olie blijft verbruiken. Volgens de IEA is dat te danken aan de uitbreiding van de Chinese petrochemie en de nog altijd uitdijende transportsector in het land.

‘Halsbrekend’ aanbod

Maar deze ontwikkeling heeft weinig effect op de olieprijs als ook het aanbod in „halsbrekend” tempo blijft toenemen, schrijft het IEA. In het tweede kwartaal overtrof het aanbod de vraag met 3 miljoen vaten per dag. Dat verschil was sinds 1998 niet zo groot.

De OPEC besloot eind vorig jaar, onder leiding van Saoedi-Arabië, om de productie niet te beperken. Tot dan toe was productievermindering altijd het antwoord geweest van de olierijke landen in het Midden-Oosten op een daling van de olieprijs. De grootste producent, Saoedi-Arabië, speelde daarbij de rol van ‘balansstaat’. Het schatrijke land kon zich gemakkelijk permitteren om de kraan een tijdje minder open te zetten.

Maar met de komst van Amerikaanse schalie-olie op de markt – tot nog toe alleen binnen de VS zelf – is het spel veranderd en het marktaandeel belangrijker geworden dan de prijs. Om zich te verzekeren van een toekomst op de internationale, vooral Aziatische markt zijn de OPEC-landen, ondanks de dalende olieprijs, volop blijven produceren, met overproductie en nog lagere prijzen tot gevolg.

Saoedi-Arabië zelf is het de afgelopen maand iets rustiger aan gaan doen, zo blijkt uit het OPEC-marktrapport. Maar dat wordt ruim gecompenseerd door Irak en de emiraten die op volle toeren pompen. Over het geheel genomen is de productie van de OPEC de afgelopen maand op hetzelfde hoge niveau gebleven. Met de definitieve terugkeer van Iran op de internationale markt – na de afronding van de nucleaire overeenkomst met onder andere de Verenigde Staten – zal het aanbod alleen maar verder groeien.

Opmerkelijk genoeg lijkt de strijd van de OPEC om marktaandeel intussen wel enige vruchten af te werpen. Buiten de OPEC-landen neemt het aanbod iets af, voornamelijk door ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Het Amerikaanse energie-agentschap (EIA) constateert dat de productie in de belangrijkste schalieformaties sinds juni minder wordt, als gevolg van de lage olieprijs.

Olievoorraden

Op termijn groeien vraag en aanbod weer langzaam naar elkaar toe, voorspelt het IEA. Alleen is er de afgelopen tijd zoveel overproductie geweest, dat het nog minstens tot eind 2016 zal duren voor er enige sprake van evenwicht kan zijn. Iets waar ook de grote oliemaatschappijen vanuit gaan, zoals onlangs bleek bij de presentatie van de halfjaarcijfers. Shell, BP, ExxonMobil, Total en Chevron baseren hun verwachtingen allemaal op een olieprijs die voorlopig laag blijft.

Herstel van evenwicht in de markt wordt namelijk vertraagd door de enorme hoeveelheid goedkope olie die nu wordt opgeslagen, in afwachting van betere tijden. De overproductie zal minstens tot medio volgend jaar aanhouden. Pas in de laatste maanden van 2016 zal een beroep worden gedaan op de opgeslagen voorraden en zal het marktevenwicht langzaam terugkeren, verwacht de IEA .