Recensieoverzicht: was jij medeplichtig aan de dood van Amy?

Wie is schuldig aan de dood van zangeres Amy Winehouse (1983-2011)? Regisseur Asif Kapadia hermonteerde bestaand, soms nooit eerder vertoond beeldmateriaal, van homevideo’s tot talkshows, en confronteert de kijker op een aangrijpende manier met de schuldvraag.

Amy Winehouse op Glastonbury Festival in 2008. Foto Reuters / Luke MacGregor

Mitch Winehouse verscheen niet op de rode loper in Cannes bij de première van de documentaire Amy over zijn dochter. Hij komt er dan ook slecht van af. Zijn ijdelheid en geldzucht wonnen het van de zorg om zijn kwetsbare dochter, volgens de documentaire die vanaf vandaag in de Nederlandse bioscopen te zien is.

Wie is schuldig aan de dood van zangeres Amy Winehouse (1983-2011)? Regisseur Asif Kapadia, die vijf jaar eerder een documentaire maakte over de in 1994 verongelukte coureur Ayrton Senna, hermonteerde bestaand filmmateriaal, van talkshows tot homevideo’s, soms nooit eerder vertoond, en confronteert de kijker met de schuldvraag.

Het was niet alleen de alcoholvergiftiging. Misschien was jij wel medeplichtig, al is het maar omdat je een tabloid kocht.

De trailer van Amy:

Twijfel je om de film te gaan zien? Of benieuwd of je het eens bent met de filmcritici? Enkele recensies op een rij:

NRC: Fascinerend en onthutsend - 4/5 ballen

Ongemakkelijk is het wel. Kijken naar de ondergang van een ster. Wie heeft niet die YouTube-filmpjes bekeken waarin ze heimelijk een snuif cocaïne nam tijdens een concert? Amy gaat vooral over de beeldvorming rondom sterrendom, en vragen rondom privacy en openbaarheid, volgens NRC-recensent Dana Linssen.

We hebben allemaal Amy’s platen gekocht, meegezongen met Rehab (“They tried to make me go to rehab but I said, ‘No, no, no.’“) als een protestsong die haar particuliere verslaving oversteeg, maar ook te lang gekeken naar haar teloorgang.

En met deze film doen we het opnieuw. Coen van Zwol was voor NRC bij de première in Cannes in mei:

Schuldvraag, conflict, schandaal: de pers smult, en dezelfde kuddegeest die Amy Winehouse tot opgejaagd wild maakte, helpt Amy in Cannes aan publiciteit.

De documentaire is volgens Van Zwol het sterkst waar hij de hel toont waar tabloids, paparazzi en internet haar in storten: soms achtervolgen we Amy, soms staan we in de schoenen van Amy, gefusilleerd door flitslicht. We zijn soms de jager, en soms de prooi.

Volkskrant: Kapadia is heer en meester over ruw materiaal - 4/5 sterren

Niemand deed genoeg om Amy te redden. Die boodschap haalt ook Volkskrant-recensent Pauline Kleijer uit de film van Kapadia. Zij noemt hem “een filmmaker zonder camera”. De regisseur gebruikte alleen bestaand beeldmateriaal, van de afgenomen interviews kwam alleen het geluid in de film terecht.

Die aanpak is niet revolutionair, maar dwingt wel respect af; alles valt of staat bij de montage. Een helse klus moet dat zijn geweest, wadend door een schat aan ruw materiaal.

Kapadia toont zich “heer en meester” over dat materiaal en laat de film geen moment verslappen, aldus de Volkskrant.

The Guardian: overtuigend en aangrijpend - 5/5 sterren

The Guardian is lyrisch. “Het is als een seance of een lucide droom. Ze is overtuigend en aangrijpend tot leven gebracht.” Net als bij Titanic, schrijft recensent Peter Bradshaw, weten we hoe het eindigt, maar maakt dat het niet minder droevig. De documentaire maakt pijnlijk duidelijk hoe Amy haar lot tegemoet ging dat iedereen aan zag komen, maar waar niemand iets aan kon doen, aldus de Britse krant.

Perhaps inevitably, it is the song Rehab that is the kernel of the film’s power, a personal and musical moment of destiny.

Bradshaw had contact met Amy’s vader Mitch Winehouse, “die vond dat de regisseur hem verkeerd heeft neergezet, belangrijke personen niet heeft aangehaald, hem selectief heeft geciteerd”. Bradshaw:

Well, a director has to shape his or her material, make judgments, select and omit. [...] The question of his own blame is perhaps more potent because of how much he remains in credit, and because of all that she owed him – specifically, as a musical influence: the jazz-lover who inspired her career.

De lof gaat door

Rolling Stone (3,5/4 sterren): een ‘perfect tribute for a lost star’. Recensent Peter Travers roemt de film om zijn niet-moraliserende toon:

Credit Kapadia, though, for not overplaying the victim card.

The New York Times (geeft geen sterren): een ‘intieme ervaring’ die je eraan herinnert dat Amy een mens van vlees en bloed was. Maar ‘intiem’ wordt ‘ongemakkelijk opdringering’ naarmate het einde van de film nadert:

This discomfort is crucial to the movie’s complexity and is why it works as somewhat of an ethical and intellectual provocation. With “Amy,” Mr. Kapadia [...][is] first pleasantly and then unpleasantly — telling the story of contemporary celebrity and, crucially, fandom’s cost.

De film krijgt een bijzonder hoge beoordeling van 97 procent op recensiesite Rotten Tomatoes.

Kurt Cobain: Montage of Heck

Eerder dit jaar kwam ook de documentaire over Nirvana-leadzanger Kurt Cobain uit, wiens leven opmerkelijk veel gelijkenissen vertoont met dat van Amy Winehouse. Beiden zijn ze ‘lid’ van de ‘27 Club‘. Cobain pleegde op die leeftijd zelfmoord, in 1994. Beiden worstelden ze met drank, drugs en roem, leden onder een scheiding van hun ouders en hadden een moeizame relatie met hun vader.

En beide documentaires worden lovend ontvangen. Montage of Heck nét iets beter dan Amy. NRC gaf de docu alle sterren en in het bijbehorende recensieoverzicht blijkt dat Coen van Zwol niet de enige was.

Trailer van Montage of Heck: