Gemeenten gaven privédata weg

VNG: gemeenten moeten bedrijven toegang weigeren tot persoonlijke gegevens in overheidsdatanetwerk.

Gemeenten moeten direct ophouden met het toegang geven van derden tot de privégegevens van alle Nederlanders in overheidsdatanetwerk Suwinet.

Die maatregel zorgt ervoor dat de sociale diensten van tientallen gemeenten in de problemen komen met het invorderen van geld dat uitkeringsgerechtigden te veel of ten onrechte hebben gekregen. Die invordering hebben zij namelijk uitbesteed aan commerciële incassobureaus.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) eist in een eind juli verstuurde brandbrief aan haar leden dat externe medewerkers die „niet onder gezag en toezicht van de gemeente” vallen, worden afgesloten van Suwinet omdat het in strijd is met de privacyregels.

Via Suwinet wisselen overheidsorganisaties informatie uit over loon, hypotheken, kentekens, woonadressen, gezinssamenstelling en alimentatie.

Volgens de VNG hanteren diverse gemeenten „schijnconstructies”, waardoor bedrijven ten onrechte toegang hebben tot dit vertrouwelijke overheidssysteem. De harde opstelling over de toegang van commerciële partijen tot de privacygevoelige overheidsinformatie op Suwinet is een koerswijziging ten opzicht van het verleden, aldus de VNG. Aanleiding vormt zware kritiek in de Tweede Kamer op de voortdurende veiligheidslekken in Suwinet.

Als gevolg van die kritiek begint de Inspectie SZW op 1 september een onderzoek bij alle Nederlandse gemeenten naar de veiligheid van Suwinet. Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) onderzoekt de beveiliging van het computersysteem bij acht gemeenten. Eind 2014 concludeerde het CBP dat de gemeente Den Bosch tekortschoot en dat de Ierse overheid ten onrechte volledige toegang had gekregen tot het Nederlandse systeem.

Om te voorkomen dat medewerkers van incassobureaus toegang hebben tot ‘alle personen met een burgerservicenummer’ stelt de VNG voor dat gemeenten beknopte dossiers op papier gaan verstrekken aan incassobureaus, in plaats van login-gegevens voor heel Suwinet. Dat netwerk is opgezet om dienstverlening aan burgers te verbeteren. Gemeenteambtenaren kunnen via de computer simpel inzicht krijgen in een keur aan overheidsgegevens. Dat vergemakkelijkt het aanvragen van vergunningen en uitkeringen.

Speuren naar fraude

Daarnaast gebruiken overheden Suwinet voor het speuren naar fraude en het incasseren van boetes en onterecht verstrekte uitkeringen. Daarbij werken zij nauw samen met commerciële partijen zoals incassobureaus, die voor de gemeente achter moeilijk inbare vorderingen aangaan.

De sociale dienst Drechtsteden (Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht) zegt recent „gestopt te zijn met het verlenen van toegang tot Suwinet aan externe partijen”, zonder dat direct een oplossing voorhanden is. Drechtsteden heeft incassobureau Cannock Chase ingehuurd voor het incasseren van schulden.

John van Veen, directeur van Cannock Chase, zegt dat het afsluiten van Suwinet direct effect heeft op zijn diensverlening aan nog eens 85 tot 90 gemeenten en sociale diensten. „Wij helpen met het incasseren van oude vorderingen bij uitkeringsgerechtigden. Als wij niet bij Suwinet kunnen is dat moeilijker en omslachtiger. Dit kost de gemeenten uiteindelijk geld.”

Kamerlid Steven van Weyenberg (D66) is geschrokken: „De wet is heel duidelijk: alleen gemeenten mogen onder voorwaarden gebruik maken van dit systeem. Deze informatie is gewoon niet voor bedrijven bedoeld.”