Door legalisering help je prostituees, denkt Amnesty

Amnesty International besloot deze week tot omstreden nieuw beleid: het streven naar ‘decriminalisering’ van prostitutie. Zo help je, vooral in ontwikkelingslanden, de sekswerkers het best, denkt de organisatie.

Prostituees op Google Streetview. Amnesty International heeft nu als standpunt dat prostitutie niet strafbaar moet zijn als het met wederzijdse instemming gebeurt.

Met duizenden tegelijk arresteerde de Chinese politie vorig jaar prostituees in de zuidelijke miljoenenstad Dongguan. De Chinese president Xi Jinping tracht het land te zuiveren van „de drie zondes”: gokken, drugshandel en prostitutie.

Mediaberichten dat de sekshandel zich ondertussen heeft verplaatst van de massagesalons en sauna’s van Dongguan naar hotel- en huiskamers in de stad bleven niet lang uit. Wat de prostituees daar allemaal overkomt is minder zichtbaar, maar het is zeer de vraag of de politieacties hen geholpen hebben.

Om de positie van deze vrouwen en die van sekswerkers wereldwijd te verbeteren, besloot Amnesty International dinsdag om voortaan te streven naar ‘decriminalisering’ van prostitutie. Een opmerkelijke standpuntwijziging, waar diverse vrouwenorganisaties en actrices als Kate Winslet en Meryl Streep zich de voorbije weken tegen hebben verzet.

Het nieuwe standpunt houdt in dat prostitutie niet strafbaar moet zijn zolang het met wederzijdse instemming gebeurt. Amnesty heeft afdelingen in tientallen landen, waar behoorlijk verschillend over het onderwerp wordt gedacht. Er wordt binnen de organisatie al jaren over dit onderwerp gedebatteerd.

Tijdens een vergadering in Dublin stemden 116 landen dinsdag voor decriminalisering, 67 stemden tegen en 21 landen onthielden zich. De voorstemmers hopen dat prostituees in landen als China straks niet meer bang hoeven te zijn voor de politie, en met een gerust hart naar het ziekenhuis kunnen als ze een soa hebben opgelopen.

In Zweden is het verboden

In de Nederlandse politiek kreeg juist ‘het Zweedse model’ de voorbije jaren sympathie. De Zweden stelden in 1999 het bezoek aan een prostituee strafbaar. Bordeelbezoekers riskeren er boetes tot tweeduizend euro of een gevangenisstraf van een jaar. Volgens de Zweedse autoriteiten heeft deze aanpak de prostitutie verminderd en tot nieuwe inzichten onder Zweedse mannen geleid. Een deel van hen zou het niet ‘cool’ meer vinden om een prostituee te bezoeken.

In Nederland, waar prostitutie sinds 2000 legaal is, flirtte de PvdA met het Zweedse model, evenals de ChristenUnie en de SP. De legalisering in Nederland heeft mensenhandel en uitbuiting namelijk niet weten uit te bannen. De aantrekkelijkheid van het Zweedse model nam weer af nadat wetenschappers het succes ervan betwijfelden. Na vergelijkend onderzoek in diverse landen concludeerde de Nederlandse hoogleraar Hendrik Wagenaar (universiteit van Sheffield) dat de meeste prostituees het werk vrijwillig doen. Het Zweedse beleid drukt ze alleen maar in de illegaliteit, zo oordeelde hij. Feit is dat wetenschappers het onderling oneens zijn en dat er een gebrek is aan betrouwbare cijfers.

De Nationaal Rapporteur Mensenhandel, een Nederlands overheidsorgaan, spreekt geen voorkeur uit voor of tegen legalisering. Wel stelt deze instantie dat er in beide gevallen sprake zal zijn van mensenhandel en dwang.

Hoe kwam Amnesty International dan tot het nieuwe standpunt? De organisatie zet zich vooral in voor prostituees in ontwikkelingslanden. Zij zijn het uitgangspunt geweest voor een resolutie waar dinsdag door de afdelingen uit de hele wereld over werd gestemd. „Door de armoede zullen mensen in ontwikkelingslanden altijd in de prostitutie blijven belanden, legaal of niet. Decriminalisering is voor hen het beste”, zegt een woordvoerder van Amnesty. De organisatie zegt in diverse landen zelf onderzoek te hebben gedaan naar de gevolgen van de vervolging van prostituees.

De vraag is natuurlijk hoeveel invloed Amnesty heeft op het beleid in dergelijke landen. „We zullen bij de regeringen lobbyen om wetgeving van tafel te krijgen die prostitutie strafbaar stelt”, zegt de Amnesty-woordvoerder. Dat zal een strijd van de lange adem worden, zo realiseert hij zich. Al sinds de jaren zeventig zet de organisatie zich in om de doodstraf uit de wereld te verbannen. Twintig jaar geleden voerden nog 37 landen de doodstraf uit, in 2013 waren dat er nog altijd 22.

Sekswerkers zijn er blij mee

Sekswerkers zijn blij met het nieuwe standpunt van Amnesty. Luca Stevenson is een mannelijke prostitué in Engeland en coördinator van ICRSE, dat sekswerkers in Europa en Centraal-Azië ondersteunt. Hij wijst erop dat zij in veel landen in deze regio’s nog volop worden vervolgd. „In Turkije zijn transgenders vaak vogelvrij, ook voor de politie. En in Engeland en Frankrijk worden ze opgepakt bij acties tegen mensensmokkel.”

Zelf zegt hij in Londen regelmatig het slachtoffer te zijn geweest van agressie door klanten. Prostitutie is legaal in het Verenigd Koninkrijk, maar diverse samenhangende praktijken zoals tippelen niet. „Omdat ik het risico loop gearresteerd te worden, durf ik de politie niet te bellen en aangifte te doen. Klanten weten dit en denken dus dat ze ermee weg kunnen komen”, zegt hij.

Dat nu ook het grote Amnesty voor volledige decriminalisering van sekswerk pleit, kan volgens Stevenson ook zijn werk uiteindelijk veiliger maken.