Dagkalender van de Wereldliteratuur: jong en ongelukkig

Schrijver Tommy Wieringa ANP KOEN VAN WEEL

Met Tadzio in Manns Dood in Venetië (zie gisteren) liep het goed af. In de literatuur is opgroeien meestal de hel. Geluk is slechte kopij natuurlijk, maar toch is het opvallend dat er in de wereldliteratuur maar een paar gelukkige kinderen en pubers rondlopen: de personages van Astrid Lindgren, Woutertje Pieterse en misschien Kees de jongen zijn uitzonderingen die de regel bevestigen. Andere jonge helden zijn op hun best sadder and wiser wanneer de ochtend van het volwassen leven aanbreekt.

Voor de lezer is dat geen probleem. Het worstelende kind is de basis van honderden, duizenden, misschien wel tienduizenden schitterende romans en verhalen; opgroeien behoort met liefde, wraak, vriendschap, oorlog, jaloezie, familieverhoudingen en onrecht tot de vruchtbaarste thema’s uit de wereldliteratuur – al was het maar omdat je al die andere thema’s in de meeste ontwikkelingsromans ook tegenkomt. Lees Joe Speedboot, over twee vrienden en hun wederzijdse geliefde. Lees Harry Potter, waarin alles draait om vriendschap en verraad. Lees Familieziek, Het verdriet van België, Midnight’s Children, Oeroeg, The Cider House Rules en Die Blechtrommel, waarin de oorlog extreem luid en ongelooflijk dichtbij komt.

En kijk naar al die onvergetelijke jonge figuren uit de wereldliteratuur. Stephen Dedalus bijvoorbeeld, het alter ego van James Joyce in A Portrait of the Artist as a Young Man, een van de zeldzame romans waarin onder meer een overtuigend peuterperspectief te vinden is. Marcus (en zijn twintig jaar oudere vriend-tegen-wil-en-dank) uit About a Boy van Nick Hornby. Oskar uit Extremely Loud & Incredibly Close. De tragische Catherine Earnshaw uit Wuthering Heights. En niet te vergeten Pip uit Great Expectations, een feuilleton waarvan Dickens meer dan honderdvijftig jaar geleden de eerste aflevering publiceerde. Hoe fnuikend grote verwachtingen ook zijn voor het opgroeiende kind, ze leveren wel de stof waarvan de beste boeken worden gemaakt.

Voor meer afleveringen van deze ‘Dagkalender’, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.