Op akkoord met Grieken volgt een onzekere herfst

Er is een deal over het nieuwe hulppakket voor Griekenland, maar in Duitsland en Finland leven er twijfels over.

Vlaggenverkoop in het centrum van Athene. Er is, ook na het principeakkoord tussen Griekenland en zijn schuldeisers van gisteren, weinig uitzicht op economische groei. Foto EPA, Yannis Kolesidis

Ook na het principeakkoord van gisteren over een derde hulppakket voor Griekenland, is het land nog lang niet uit de brand.

Griekse en Europese onderhandelaars bereikten in Athene overeenstemming over de uitwerking van de zwaarbevochten deal van de eurozoneleiders op 12 juli. Daarin staat dat Griekenland uitzicht krijgt op noodhulp ter waarde van rond de 85 miljard euro, grotendeels afkomstig uit het euronoodfonds ESM. Het akkoord van gisteren is het resultaat van onderhandelingen tussen Griekenland en het ‘kwartet’ (de ‘trojka’ van EU, ECB en IMF, plus het ESM). De eurolanden moeten nog hun fiat geven.

Doel is dat Griekenland binnen drie jaar weer op eigen benen staat. Maar eerst moeten de komende maanden flinke hordes moeten genomen.

Juli: al afgeronde hervormingen

Gelukkig voor de Grieken is er al iets achter de rug. Voordat ze überhaupt mochten gaan onderhandelen met het ‘kwartet’, moesten ze al zogenoemde ‘voorafgaande maatregelen’ nemen. Dat hebben ze gedaan.

Op 15 juli schrapte het Grieks parlement bijvoorbeeld enkele lage btw-tarieven en het maakte het statistische bureau onafhankelijk van de staat. Op 22 juli nam het parlement een nieuwe EU-richtlijn over de afwikkeling van failliete banken aan – belangrijk gezien de grote problemen in de Griekse bankensector.

Augustus: deal moet rond

De tijd dringt: op 20 augustus moet Griekenland 3,2 miljard euro aan terugbetalen aan de ECB. De Griekse obligaties die de centrale bank in haar bezit heeft, lopen dan af. Omdat Griekenland dit geld niet heeft, moet het uitgewerkte akkoord snel (waarschijnlijk morgen) door het Griekse parlement. Ook andere nationale parlementen, zoals de Duitse Bondsdag, moeten erover stemmen. Duitse en Finse politici toonden zich de afgelopen dagen sceptisch over de deal.

Herfstmaanden: stresstest banken, mogelijk verkiezingen

Met een nieuw hulppakket op zak moet Griekenland genoeg geld hebben om meer terugbetalingen te doen. In september moet 1,5 miljard euro worden overgemaakt aan het IMF, in oktober nog eens 0,5 miljard.

Maar rust is in de herfst zeker niet gegarandeerd. Zoals altijd in de Griekse crisis is de politiek de onvoorspelbare factor. Binnen de partij Syriza van premier Tsipras bestaat veel verzet tegen wéér een ronde pijnlijke maatregelen, na het ‘nee’ bij het referendum van 5 juli.

Tsipras heeft gezinspeeld op vervroegde verkiezingen als het verzet te groot wordt. In september houdt Syriza een congres; verkiezingen zouden dan in oktober of november kunnen plaatsvinden.

En dan is er nog het hete hangijzer van de banken. De ECB zal waarschijnlijk in oktober de resultaten publiceren van een extra stresstest voor de grootste vier Griekse banken, die in juli werd afgesproken. Drie van de vier grootste banken kwamen vorig jaar al niet goed door een Europese stresstest. De kapitaalpositie van de Griekse banken is de voorbije maanden zó verslechterd, dat de test (nu alleen voor Griekenland) over moet. Het moet inzicht geven in het kapitaaltekort per bank.

Einde van het jaar: redding van banken, schuldverlichting?

De twee grootste hoofdpijndossiers zijn voor het einde van het jaar: herkapitalisatie van de banken en schuldverlichting.

Op basis van de ECB-stresstest moet voor het einde van het jaar nieuw kapitaal worden geïnjecteerd in de Griekse banken, zo is althans de bedoeling. De vraag is wie hiervoor (het meeste) moet betalen. De Griekse staat is grootaandeelhouder in de grootste vier banken.

Of er ook verlichting komt van de staatsschuld (nu 178 procent van het bbp en oplopend) is de vraag. Weliswaar hebben eurozoneleiders dit Tsipras in juli in het vooruitzicht gesteld. Maar pas ná een tussentijdse evaluatie van de hervormingsprestaties. Met andere woorden: eerst concreet bewijs van hervormingen, dan pas praten over herstructurering van schuld.

Het IMF eist allebei – hervormingen én schuldverlichting – voordat het nieuwe leningen aan Athene zal verstrekken. Zonder IMF-deelname wordt de beloofde 85 miljard waarschijnlijk niet gehaald.