Nieuwe preutsheid in de Europese filmwereld

De 15-jarige Minnie (Bel Powley) legt het aan met de vriend van haar moeder.

A an beide zijden van het Kanaal woeden dezer dagen censuurdiscussies. In Frankrijk heeft de filmkeuring de leeftijdsgrens van 18 jaar en ouder uit de mottenballen gehaald voor Gaspar Noés 3D-pornofilm Love (later deze maand in de Nederlandse bioscopen). In Groot-Brittannië gebeurde hetzelfde met The Diary of a Teenage Girl, het regiedebuut van actrice Marielle Heller, waar eerdere films over seks door, met en tussen minderjarigen minder streng werden beoordeeld. Zien we een nieuwe seksuele benepenheid in de Europese filmwereld tegemoet?

Opvallend is namelijk dat beide films op een heel andere manier met seksualiteit omgaan. In het geval van Love gaat het vooral om de beelden. Gaspar Noé laat de penissen recht in het gezicht van de toeschouwer prikken. Bij The Diary of a Teenage Girl is met name het onderwerp controversieel.

De film schildert een intiem en breekbaar portret van het seksuele ontwaken van de 15-jarig Minnie. Zij legt het aan met de twintig jaar oudere vriend van haar alcoholslons van een moeder. Een dergelijke relatie zou vandaag de dag onmiddellijk onder de noemer pedofilie en kindermisbruik vallen. Dat verscherpte bewustzijn over machtsongelijkheid in seksuele relaties is een van de verworvenheden van onze tijd. Maar de krampachtige manier waarop meteen elk kunstwerk dat zich tot het onderwerp verhoudt naar de taboesfeer wordt verwezen, is dat echter niet.

Diary is gebaseerd op de gelijknamige autobiografische hybride graphic novel van Phoebe Gloeckner, die zowel strips als proza in haar memoires verwerkte. In de film is dat vertaald naar een inventieve mix van animatie en live-actionscènes, geheel in stijl met het bewustzijnsverruimende karakter van de tijd. Het verhaal speelt zich namelijk af in het San Francisco van de jaren zeventig, een periode van onbevangenheid, nieuwsgierigheid en experiment.

Die context zou de gebeurtenissen kunnen vergoelijken, maar doet dat niet. Het feit dat dit meisje een verhouding heeft met een oudere man, zegt niets over leeftijdsonbalans in relaties in het algemeen. Het zegt iets over dit meisje, dat zich in een avontuur stort, tot inkeer komt en van haar fouten leert door een rijker mens te worden, niet iemand met schaamte of spijt. En daardoor zegt het iets over de gevoelens van schuld die nog steeds zoveel seksueel actieve meisjes worden aangepraat. Het resultaat is daardoor kwetsbaar, eerlijk en nietsontziend. Ook ten aanzien van het problematische karakter van de relatie. Hopelijk is dat het juiste tegengif tegen die nieuwe preutsheid.