Column

Het belang van een gezichtsuitdrukking

NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff. ARGOS TV MEDIALOGICA

Michiel Kramer, de nieuwe spits van Feyenoord, vertelde het NOS Sportjournaal gisteren dat hij vragen van journalisten altijd open en eerlijk beantwoordt.

Maar wat zegt hij dan over hoe het met hem gaat na een ruzie met de trainer? „Goed, maar dat is dan wel sarcastisch,” zei Kramer. Interviewer Joep Schreuder concludeerde dat we dus wel altijd goed naar de uitdrukking van zijn gezicht moeten kijken.

In zijn algemeenheid is dat een groot voordeel van televisie ten opzichte van radio. De kijker kan zich zelf, aan de hand van non-verbale signalen, een oordeel proberen te vormen over de oprechtheid of de subtekst van iemands woorden. Daarom heb je ook in een documentaire relatief weinig aan geschreven teksten of verklaringen die worden voorgelezen door een acteur.

Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws, voerde dit ook aan als belangrijkste argument om het gezicht van Tarik Z. in de beelden van zijn verstoring van het Achtuurjournaal van 29 januari, herkenbaar uit te zenden. Dat lijkt een rare redenering, want dan zou je elke sprekende crimineel per definitie geen balkje meer moeten geven. Uiteindelijk zou de rechter bij zijn vonnis van 15 maanden onvoorwaardelijk voor Tarik in het acht keer herkenbaar in beeld komen die avond, aanleiding zien tot strafvermindering.

Het argument van de kijker die moet kunnen zien wat er aan de hand was, werd in de reconstructie door Argos TV Medialogica (HUMAN/VPRO) beter verwoord door NPO-voorzitter Henk Hagoort. Er was immers door het ruim een uur uit de lucht zijn van de zender en het ook anderszins ontbreken van betrouwbare informatie, zo vlak na de aanslag op Charlie Hebdo enige paniek in het land. Ik vond het besluit om de beelden van de gijzeling en de arrestatie ongefilterd en ongemaskerd uit te zenden op dat moment een hele opluchting. Dit was niet iemand om heel erg bang van te worden.

Die inschatting bleek ook uit een analyse door Universiteit Twente van de berichten op Twitter, die Medialogica citeerde. De toon werd geruster na de eerste uitzending van de beelden.

Voor het overige bevatte deze reconstructie niet heel veel nieuwe inzichten, op een paar details na. Ik kende het verhaal nog niet van de technicus van de eindregie die zich verstopt had tijdens de ontruiming en zo de verbinding met de studio in Den Haag toch tot stand had weten te brengen. Dat de telefoon van de Hilversumse burgemeester Pieter Broertjes op een cruciaal moment leeg was en kennelijk niet gebruikt kon worden tijdens het opladen, zou je ook saillant kunnen noemen.

De eerste belangrijke conclusie, dat in een noodsituatie NPO en NOS niet optimaal blijken te kunnen samenwerken, en de zender te lang uit de lucht gaat, staat nog steeds overeind. Het achteraf tamboereren op de vraag van wel of geen balkje lijkt me minder cruciaal. Uit de door de advocaat van Z. naar Medialogica verstuurde tekst van de rede die de overvaller had willen uitspreken, blijken nog wel meer verzachtende omstandigheden: zo gek als een deur, moet je wel bijna concluderen.