Wie maakt al die klussen af?

Opdrachtgevers van installatiebedrijf Imtech brengen in kaart hoe het verder moet na een faillissement.

In mei werd de langste roltrap (47 meter) van de Noord-Zuidlijn geplaatst, bij het toekomstige metrostation Vijzelgracht. Foto Remko de Waal/ANP

Bij de Noord-Zuidlijn zijn ze „natuurlijk bezorgd” of het werk wel wordt afgemaakt wanneer installatiebedrijf Imtech failliet gaat, zegt de woordvoerder. De deadline voor het afronden van de metrolijn kan in gevaar komen. Misschien moeten er duurdere specialisten worden ingehuurd. Of moeten vervangende partijen dag én nacht gaan werken.

Het samenwerkingsverband dat verantwoordelijk is voor de bouw van de Amsterdamse metrolijn bestaat uit twee bedrijven: Visser & Smit Bouw, dochter van bouwer Volker Wessels, en Imtech Building Services – dochterbedrijf van Imtech. Die laatste neemt onder meer de stroom voor z’n rekening. De kabels, de leidingen, de luchtvoorziening in de tunnel, dat werk. De metrolijn moet in oktober 2017 klaar zijn.

De gemeente Amsterdam is een van de vele opdrachtgevers van Imtech die nu hard bezig zijn de risico’s op een rij te zetten. Stel, het installatiebedrijf gaat failliet – en die kans is groot nu het vanmorgen uitstel van betaling heeft aangevraagd – wat dan?

„We hebben scenario’s nodig voor als het misgaat”, zegt woordvoerder Raymond Schra. Er wordt in kaart gebracht wat er nog moet gebeuren om de metrolijn op tijd af te krijgen en „welke werkzaamheden van Imtech op welke manier overgeheveld kunnen worden naar andere partijen”. Niet alles kan eenvoudig door een ander worden overgenomen, zegt Schra. Voor de stroomvoorziening zijn bijvoorbeeld specialisten nodig die je „niet zomaar overal vindt”. Eén ding is zeker: „Dit komt het project niet ten goede.”

Imtech is een typische projectorganisatie: het bedrijf doet jaarlijks duizenden klussen voor opdrachtgevers en heeft duizenden lopende onderhoudscontracten. Als Imtech failliet gaat of een doorstart maakt, staan in principe al die duizenden contracten ter discussie.

Groepje mensen losweken

Er is één stelregel, zeggen drie bouwrechtadvocaten: hoe het ook wordt opgelost, een faillissement kost vrijwel altijd meer tijd. En meer geld. Maar wie dat betaalt is afhankelijk van het contract. De advocaten willen niet met hun naam in de krant, omdat ze – net als veel van hun collega’s – nu op een of andere manier met Imtech te maken hebben en de vertrouwelijkheid niet mogen schaden.

Hoe gaat het meestal? Bij een kleine klus, waar Imtech de enige aannemer is, kan de curator besluiten het werk zelf af te maken door een paar medewerkers van het bedrijf door te laten werken. Dat doet de curator alleen als het wat oplevert voor de schuldeisers en het project al ver is.

De curator kan ook een heel groepje mensen losweken van Imtech. Dat groepje gaat dan meerdere projecten afmaken als een soort minidoorstart. Het risico is wel dat de beste werknemers één voor één een andere baan vinden en het werk alsnog niet netjes afkomt.

Moet het werk nog beginnen, dan is een contract ontbinden handiger. De opdrachtgever zoekt dan een andere partij als Cofely, TBI, BAM Techniek of Croon Elektrotechniek en dient de schade bij de curator in. Verwacht daar niet veel van, zegt curator en insolventierechtadvocaat Arjan van Dieren van Van Diepen en Van der Kroef Advocaten. „Je krijgt gemiddeld 4 cent op de euro terug.” Voor de nieuwe installateur is het ook lastig. De helft van de kabels en buizen ligt er al, maar hoe precies? En zijn die wel goed aangelegd? Hij zal meer betaald willen krijgen.

Dit is de simpele variant. Er zijn tientallen complicerende factoren. Is de klus zo groot dat-ie opnieuw aanbesteed moet worden? Of hoeft dat niet omdat het dak er nog niet opligt en de regen zo naar binnen valt en alles nú kapot gaat? Welke bankgaranties zijn er, en geven die de opdrachtgever genoeg ruimte om een nieuwe partij te zoeken? En als de ijzerprijzen nu veel lager zijn dan toen het contract werd afgesloten, dan ligt het juist meer voor de hand het contract zélf te ontbinden en een nieuwe aannemer te vinden. Bij een doorstart spelen al die vragen overigens net zo goed als bij een faillissement. Alleen weer niet als de holding wél en de dochter níét failliet gaat. Kortom: er is volop werk voor advocaten.

Medebouwers

Bij een grote klus waar Imtech één van meerdere aannemers is, gaat het anders. Imtech bouwt bijvoorbeeld met Ballast Nedam aan de gevangenis in Zaanstad die in 2016 opgeleverd moet worden. De overheid sluit bij grote projecten vaak geen contract met de aannemers zelf, maar met een samenwerkingsverband. Maar elke bouwer of installateur is hoofdelijk aansprakelijk. Als er één failliet gaat, moet dat verband het met de anderen oplossen, zegt een woordvoerder van de Rijksgebouwendienst. De uitbetaling vindt pas plaats als het project af is, dus zie maar hoe je het klaarspeelt.

In dat geval zijn de medebouwers duurder uit. Maar de bereidheid om het probleem op te lossen is erg groot als het geld pas achteraf komt, zegt Harry Sterk van PPS Netwerk Nederland, een kennisinstituut voor privaatpublieke samenwerking. Hij wijst op de bouw van de Internationale School in Eindhoven. Bouwer Van Straten ging in 2012 failliet, Strukton nam de taken over. „Het project is op tijd afgekomen, binnen budget.”

Het gebeurt niet vaak dat er een externe partij bijkomt als contractant. Meestal nemen de consortiumpartners het werk over, of huren ze een onderaannemer in. Van Omme en de Groot uit Rotterdam is een bedrijf dat vaak bij faillissementen de klus komt afmaken. „Zij azen op dit soort werk”, zegt een advocaat. „En ze zijn er goed in, zij weten hoe het werkt.”

Want in deze markt is er altijd wel een partij die werk zoekt. Dus het werk komt wel af, hoe dan ook.