Verraderlijke veiligheidsdienst

Meteen op zijn eerste werkdag, maandag, maakte de nieuwe Duitse federale hoofdaanklager Peter Frank een einde aan het strafrechtelijk vooronderzoek naar twee bloggers op verdenking van landverraad. Daarmee kwam voorlopig een eind aan de tumultueuze Netzpolitik-affaire, genoemd naar het gelijknamige blog dat door Franks voorganger Harald Range verdacht werd van het openbaar maken van staatsgeheimen van de binnenlandse veiligheidsdienst, het Bundesamt für Verfassungsschutz.

Die operatie was een aanval op de persvrijheid. Het is te prijzen dat minister Heiko Maas (Justitie, SPD) dit direct onderkende en de Bundesgeneralanwalt vorige week de laan uitstuurde. Want Range had Maas, de verantwoordelijk minister, van politieke inmenging beschuldigd nadat deze hem publiekelijk op de vingers had getikt. Dat mag de minister. Range was als hoogste federale aanklager geen lid van de onafhankelijke rechterlijke macht, maar een benoemde functionaris die rekening dient te houden met de politieke opvattingen van de regering.

Range poseert nu als martelaar voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Maar hij handelde vooral uit vrees dat hijzelf zou kunnen worden vervolgd wegens verhindering van de rechtsgang als hij niet optrad. Kennelijk had de chef van de binnenlandse veiligheidsdienst, hardliner Hans-Georg Maaßen, hem onder druk gezet. Maaßen is degene die aangifte heeft gedaan van landverraad.

De binnenlandse veiligheidsdienst was in diepe verlegenheid gebracht door Netzpolitik.org, dat gedetailleerd publiceerde over de plannen om de sociale netwerken op internet strakker te controleren. In Duitsland is dit gevoelig terrein. De kern van het probleem ligt echter niet bij de boodschappers, maar bij de veiligheidslekken in de eigen organisatie van de inlichtingendienst. Maaßen haalde de beschuldiging van landverraad uit de kast omdat hij daarmee beschikte over de zwaarste dwangmiddelen van de staat om de journalisten te dwingen hun bronnen bekend te maken. Dat optreden was buitensporig.

De verantwoordelijke minister van Binnenlandse Zaken, Thomas de Maizière (CDU), en bondskanselier Angela Merkel (CDU) hebben tot nu toe ten onrechte nagelaten Maaßen hierop aan te spreken. De risico’s van een autonoom optreden van de al te machtige inlichtingendienst zijn echter aangetoond in de NSU-affaire waarbij de veiligheidsdienst er meer aan gelegen was de eigen criminele burgerinfiltranten in het rechts-extremistische milieu te beschermen dan de racistische moorden van de bruine terreurcel op te helderen. Die rekening staat nog open.