Tripsvrije chrysanten: niet te doen

Nederlandse bloemen mogen alleen nog Rusland in nadat ze in een laboratorium zijn gecontroleerd op ongedierte.

In de kas van chrysantenkweker Fred van Paassen in Andijk hangen gele kleefvellen die laten zien welke beestjes zich in de kas bevinden.

„Het wordt wel even zoeken hoor.” Wessel van Paassen (24) tuurt naar een geel plastic plaatje. Daarop zitten tientallen vliegjes vastgeplakt aan een dunne lijmlaag. Een enkele spartelt. Vader Fred van Paassen (52) kijkt over Wessels schouder mee. „Ja, dat is er eentje.” Met zijn pink wijst hij naar een rood vliegje. Het is amper een millimeter groot.

Vader en zoon Van Paassen staan tussen zes hectare witte chrysanten in een kas in Andijk, een dorpje in Noord-Holland. Het ruikt er zoet van de bloemen. Vader is eigenaar van Fred van Paassen Chrysanten, onderdeel van het samenwerkingsverband VannoVa Master Growers. Dagelijks oogst en verkoopt hij rond de 50.000 witte chrysanten. In de zomerperiode gaat ongeveer 20 procent van die oogst naar Rusland.

Maar daar zit nu het probleem. Rusland zou gisteren de grenscontroles aanscherpen. Alle bloemen uit Nederland worden aan de grens aan een ‘laboratoriumtest’ onderworpen. Volgens de Russische voedsel- en warenautoriteit bevatten ze ‘bovengemiddeld veel schadelijke insecten’. Met name de Californische trips, een klein rood vliegje, baart Rusland zorgen.

Het is precies dat vliegje dat vader Van Paassen aanwijst op het gele ‘vangplaatje’. Deze plaatjes staan tussen de bloemen, om te inventariseren hoeveel en welke insecten er in de kas aanwezig zijn. Een ‘scout’ van de kwekerij houdt de plaatjes nauwlettend in de gaten en weet zo precies welke insecten er bestreden moeten worden.

De meeste vliegjes op de plaat zijn fruitvliegjes, onschadelijk voor bloemen. Ook de schade van die enkele Californische trips is verwaarloosbaar. „Tripsen zijn pas een probleem als het er heel veel zijn, en dat hebben wij prima onder controle”, aldus Wessel van Paassen. Om tripsen te bestrijden zet zijn bedrijf de cucumeris in, een natuurlijke vijand. Het beestje eet de tripsen en sterft zelf van de honger als het geen trips meer kan vinden. Zo worden de chrysanten zo goed als insectenvrij opgeleverd.

De schoonste bloemen ter wereld

Zo goed als? Ja, want helemaal insectenvrij kun je bij een natuurproduct als de chrysant niet garanderen, zegt vader van Paassen. „Tenzij je met bepaalde chemicaliën gaat werken, maar dat is in Nederland niet toegestaan. Bloemen uit Nederland behoren tot de schoonste ter wereld, zowel wat chemicaliën als wat insecten betreft.” Van Paassen vindt de nultolerantie van Rusland een onmogelijke opgave. „Bloemen uit alle landen kunnen tripsen bevatten, ook die van Russische kwekers.”

Terecht of onterecht, de Russische maatregelen blijven voorlopig van kracht. En die gelden voor een aanzienlijk deel van de Nederlandse kweek. In totaal verkochten Nederlandse exporteurs afgelopen jaar voor bijna 10 miljard euro aan bomen, zaden, bloemen en planten. Daarvan ging 3 procent naar Rusland, voor een bedrag van 303 miljoen euro. De helft daarvan werd verdiend met snijbloemen.

De maatregelen komen in een tijd dat het goed gaat met de Nederlandse snijbloemenexport naar Rusland, aldus de branche. De Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijprodukten (VGB) zag de handel met Rusland recentelijk groeien, ondanks de economische crisis. Directeur Robert Roodenburg: „Het zou doodzonde zijn als die groei structureel onderuit wordt gehaald. Dan is de vraag hoe lang het duurt voordat de handel weer terug is op dit niveau.”

Chrysantenkwekers lopen het grootste risico slachtoffer te worden van de maatregelen. Ruim de helft van de Nederlandse chrysanten gaat naar Rusland. Roodenburg: „Als die bloemen de grens niet meer over mogen, blijven ze op de markt hangen. Dat betekent een overschot, waardoor de prijzen zakken voor alle chrysantenkwekers. Die hele sector stort dan in elkaar.”

Ook Fred van Paassen houdt zijn hart vast. Hij verkoopt jaarlijks 35 tot 40 procent van zijn chrysanten aan Russische klanten. „De prijs per tak was gisterochtend op de veiling gezakt van 24 naar 20 cent. Alleen al door de speculaties. Als dit langer dan een week aanhoudt, merk ik dat zeker in mijn omzet.” Jaarlijks verkoopt Van Paassen zo’n 17 miljoen takken.

Wat de gevolgen van de Russische maatregelen zullen zijn, is nog onduidelijk. VGB-directeur Roodenburg: „We hebben nog geen meldingen van problemen aan de grens.” De bloemen die gisteren zijn gekocht op de veiling in Aalsmeer of Naaldwijk bereikten vannacht of vanochtend pas Rusland. Het VGB hoopt de komende dagen beter zicht op de situatie te krijgen.