Tesla is kwetsbaarder dan gedacht

Twijfels over de economische belofte van elektrisch rijden nemen toe. En er zijn nog meer problemen.

Tesla probeert Europa te ontsluiten voor elektrische auto’s door op strategische plekken, zoals hier in Zwolle, ‘superchargers’ neer te zetten. Foto FERDY DAMMAN / ANP

De meeste bedrijven die duizenden euro’s verlies maken op elk product dat ze verkopen, houden het niet lang vol. En toch staat Tesla steevast in de lijstjes van meest bewonderde bedrijven ter wereld. De Amerikaanse fabrikant van populaire elektrische auto’s verloor het afgelopen kwartaal 47 miljoen dollar (43 miljoen euro) op 11.532 verkochte modellen: het legt dus per auto ruim 4.000 dollar toe. Dat bleek eerder deze week uit een berekening van persbureau Reuters.

Het bedrijf dreigt een deel van zijn glans te verliezen nu de beurskoers de laatste drie weken ongeveer 15 procent is gekelderd. Tesla blijkt toch wat kwetsbaarder te zijn dan veel beleggers hoopten. Wat is er daar precies aan de hand?

Twijfels over elektrisch rijden

Allereerst is de lage olieprijs een obstakel voor Tesla. Als olie zo goedkoop blijft als nu (ongeveer 50 dollar per vat in plaats van de 100 dollar die het vorig jaar nog kostte) is het voor elektrisch rijden lastiger concurreren met benzine. Automobilisten nemen namelijk toch vooral beslissingen met hun portemonnee.

En de lage olieprijs is niet de enige factor die de laatste tijd zorgt voor twijfels over de economische levensvatbaarheid van elektrische auto’s.

Elektrisch rijden is in veel landen zwaar gesubsidieerd. Ook in Nederland krijgen kopers van deze auto’s allerlei voordelen. Dat heeft de schatkist de afgelopen jaren vele honderden miljoenen euro’s gekost. Net als in veel andere landen nemen de bezwaren tegen het subsidiëren van luxe-auto’s (Tesla’s kosten meer dan 60.000 euro) hier toe.

Door nieuwe regelgeving die in juni is aangekondigd verdwijnt een groot deel van de fiscale voordelen op elektrische auto’s in Nederland. Boven de 50.000 euro krijgen kopers straks geen subsidie meer: dat voelen potentiële Tesla-rijders in hun portemonnee. Het is zeer de vraag of elektrisch rijden populair blijft als het veel duurder wordt voor automobilisten. Zeker aangezien er wereldwijd nog wel vele miljarden aan subsidies gaan naar fossiele brandstoffen.

Enorme investeringen

De kosten gaan in elk bedrijf voor de baten uit, maar Tesla maakt het wel erg bont. Door grote nieuwe investeringen in onder meer een enorme batterijenfabriek, een nieuwe soort batterij voor in huis (de Powerwall) en de ontwikkeling van nieuwe automodellen raakt het bedrijf snel door zijn geld heen. Tesla heeft nu zo’n 1,15 miljard dollar cash; vorig jaar was dat ruim 2,6 miljard. In dit tempo is het geld binnen een jaar op.

De kas kan allicht worden aangevuld na de lancering van de nieuwe Model X later dit jaar. In 2017 wil het bedrijf het derde model introduceren, de Model 3, die met een prijs van rond de 35.000 dollar veel goedkoper moet worden dan de huidige Tesla’s. Daarmee hoopt Musk een veel groter publiek te bereiken.

Maar al voor die tijd moeten uitgaven en inkomsten meer in balans raken. Musk ziet dat ook zelf in, en heeft zichzelf tot het eerste kwartaal van 2016 gegeven om dat te bereiken. Analisten trekken die berekeningen overigens in twijfel: zo liet een analist van Barclays Bank weten dat hij denkt dat de kosten volgend jaar veel hoger zullen zijn dan Musk en zijn financiële topman voorspellen.

Het Musk-effect

Ondanks de recente koersdaling is het aandeel Tesla de laatste drie jaar nog steeds ongeveer verachtvoudigd. Dat doen weinig bedrijven Tesla na. Die hoge waardering komt voor een belangrijk deel voor rekening van de persoonlijkheid van Musk. Maar dat doet ook de vraag rijzen of er de laatste jaren niet wat al te veel verwachting en hype in de beurskoers zijn geslopen.

Musk is er namelijk zeer goed in geslaagd zichzelf neer te zetten als kampioen van duurzame energie. Hij ziet Tesla vooral als opstapje naar een duurzame toekomst van zon, wind en energie-opslag in lithium-ion-batterijen. Hij werkt met zijn bedrijf SolarCity aan zonnepanelen om die ambitie vaart bij te zetten.

Met Tesla experimenteert hij ook nog eens druk met zelfrijdende auto’s. Hij weet wat scoort, en hoe je aandacht genereert. Vorige week nog liet hij een opvallend lange stilte vallen na een vraag van een analist over een mogelijke samenwerking met ritbestel-app Uber op het gebied van zelfrijdende auto’s. Hij zei hij vervolgens mysterieus: „Wat een slimme vraag. Laat ik daar maar geen antwoord op geven.”

Musk weet met dit soort slimme suggestieve opmerkingen, en door vaak de publiciteit te zoeken met zijn zeer ambitieuze plannen, een groot publiek te boeien. Daar horen ook veel beleggers bij. Maar een bedrijf dat zo afhankelijk is van het geloof in de topman, is ook kwetsbaar voor schommelingen.