Rode koe is eerste stap op weg naar de Derde Tempel

Als de oudtestamentische koe geregeld is, komt het met de godsdienstoorlog wel goed, denkt rabbijn Richman.

De Tweede Tempel werd voltooid in 515 voor Christus, verfraaid door Herodes de Grote en verwoest in 70 na Christus. De Klaagmuur is het enige wat er nog van over is. Wikimedia.org

Een nieuwe joodse tempel moet er komen, en wel op de Tempelberg in Oost-Jeruzalem, waar sinds het einde van de zevende eeuw de islamitische Rotskoepel staat. Voordat die tempel kan worden gebouwd, moet eerst het Joodse volk worden gereinigd. Dat reinigen kan alleen met de as van een rode koe. Klein probleem: er zijn geen rode koeien in Israël.

Ziehier het dilemma waar de 56-jarige rabbijn Chaim Richman, internationaal directeur van het Tempelinstituut in West-Jeruzalem, al decennia mee bezig is. Nu lijkt sprake van een doorbraak. Het fokken van een Amerikaanse Red Angus-koe moet de impasse doorbreken.

Richman behoort tot een groeiende stroming die de bouw van een derde joodse tempel ziet als de belangrijkste plicht van het jodendom. Jarenlang werden de aanhangers ervan gemarginaliseerd en zelfs geridiculiseerd, maar met de politieke dominantie van rechtse partijen is het een acceptabele beweging geworden. Sommigen zien de tempelactivisten zelfs als helden die opkomen voor de godsdienstvrijheid.

Twee jaar geleden berichtte de krant Haaretz dat een op de drie Israëlische joden de tempel herbouwd zou willen zien. Richman: „De joden liggen na de vernietiging van de vorige tempel al tweeduizend jaar achter op schema. Zonder tempel zijn we vissen op het droge.”

Richmans streven is, zacht gezegd, niet zonder politieke implicaties. Hij wil het niet met zoveel woorden zeggen, maar het gevolg van zijn ambities zou zijn dat de islamitische Rotskoepel moet wijken voor de joodse tempel. Dat zou zonder meer een religieuze oorlog ontketenen.

Zelf zegt de rabbijn, in zijn kantoortje, dat hij hoopt dat de moslims op een dag zelf tot het inzicht komen dat de tempel moet worden gebouwd. Natuurlijk, daarvoor is nog een lange weg te gaan, weet Richman. „Maar het is Gods opdracht aan joden om de mensheid te verenigen.”

Crowdfunding

Je zou Richman kunnen wegzetten als een extremist, maar zijn instituut is serious business. Het heeft een jaarbudget van 2,4 miljoen euro, bijeengebracht door toegangsgelden voor tentoonstellingen, de opbrengst van publicaties over de Derde Tempel, particuliere donaties – en Israëlisch overheidsgeld. Voor het fokken van de rode koe is een apart crowdfundingsproject opgezet. Een aangeschoven pr-figuur, ingehuurd vanwege de negatieve media-aandacht voor het instituut, zegt enthousiast dat deze internetcampagne behalve geld ook „bewustzijn” creëert voor de tempel. In de afgelopen maand werd ruim 27.000 van de beoogde 114.000 euro opgehaald.

Zelf benadrukt Richman dat zijn opvattingen juist niet extreem zijn binnen het jodendom. „De tempel is net zo belangrijk binnen onze religie als de sabbat.” Ideologische verwantschap met de ultraorthodoxe joodse extremisten die de laatste tijd in het nieuws zijn met aanslagen op kerken en Palestijnen, en die zich net als Richman beroepen op de Thora, wijst de rabbijn verontwaardigd van de hand. „Die aanvallen zijn niet mijn verhaal. Ik vind het ook niet eerlijk dat je mij hier een vraag over stelt. Ik ben geen politicus, ik wil hier niet bij betrokken worden.”

Richman neemt ook afstand van een concurrerende tempelstroming, die gelooft dat het gewenste gebedshuis op een dag door middel van goddelijke interventie zal neerdalen vanuit de hemel. „Dat slaat nergens op. Ik denk dat deze stroming is ontstaan onder christelijke invloed in de diaspora. Christenen geloven bijvoorbeeld ook in de onbevlekte ontvangenis. Het kan dienen als een excuus om zelf niets te hoeven doen aan de tempel. Het jodendom is praktischer, meer georiënteerd op actie.”

Gekkekoeienziekte

Maar eerst de koe. Een rode koe kan niet zomaar naar Israël worden gebracht, vanwege strenge invoerwetten. De gekkekoeienziekte en blauwtong staan Richmans heilige streven dus in de weg. Maar nu is Richman naar eigen zeggen ver gevorderd met het plan om het embryo van een Amerikaanse Red Angus-koe te importeren, waarna ze in Israël kan worden gefokt en, na twee jaar, geslacht.

De as van de koe geldt als „reinigingsmiddel tegen de spirituele disbalans van het Joodse volk”, zegt Richman. Zelf legde de rabbijn de beoogde weg van de rode koe al af in 1982, toen hij vanuit de VS naar Israël emigreerde. Na een carrière als gevechtssoldaat – „al mijn vijf zoons zijn dat ook” – werd hij tempelactivist.

Mocht het hem lukken om de juiste koe te fokken, dan is er nog een probleem: de priester die met de as van de koe het reinigingsritueel zou moeten uitvoeren, zou eerst zelf rein moeten zijn. Dit lijkt een onoplosbaar dilemma, aangezien hij niet zichzelf kan reinigen. Maar daardoor laat Richman zich niet ontmoedigen. „Er zijn priesterfamilies, de Cohens, die rechtstreeks afstammen van Aäron, de eerste hogepriester van het volk Israël. Sommigen van hen zijn altijd puur geweest. We zijn al op zoek naar geschikte kandidaten.”

De koe is nog maar een van de vele stappen die moet worden genomen op weg naar de tempel. De Tempelberg, waar behalve de Rotskoepel ook de Al-Aqsa-moskee staat, wordt beheerd door de Waqf, een Jordaanse stichting. Richman hekelt de bestaande status quo, die gebiedt dat joden niet mogen bidden als ze de berg betreden, om de moslims niet te provoceren. Richman: „Ik word al gearresteerd als ik mijn lippen beweeg. En laatst werd een Italiaanse toerist in elkaar geslagen nadat hij een Israëlische vlag had laten zien. Deze situatie is niet houdbaar.”

Op de plek van de Rotskoepel stond wellicht al een tempel tussen 1000 en 586 voor Christus, en zeker eentje tussen 515 voor Christus en 70 na Christus, toen hij werd vernietigd door de Romeinen. De Derde Tempel moet dienen als „het brandpunt van de aspiraties van de mensheid”, zegt Richman. „En dit is niet zozeer mijn eigen opvatting. Zo denkt iedere jood erover. Niet voor niets bidden joden elke dag voor de tempel.”