13 uur in zee staan als kunstactie

De Amerikaanse kunstenaar Sarah Cameron Sunde stond gisteren dertien uur lang in zee. Een performance waarmee ze aandacht vroeg voor de stijgende zeespiegel.

Kunstenaar Sarah Cameron Sunde in de monding van de Oude Rijn, waar ze gisterendertien uur stond. Foto Rien Zilvold

‘Is dat een pop in het water?” In de monding van de Oude Rijn bij Katwijk aan Zee is een rood silhouet te zien. Een vrouw in een rode jurk staat roerloos in het water. Haar blik is gericht op de horizon, het water reikt net boven haar enkels. Twee rode vlaggen – verboden te zwemmen – torenen boven haar uit.

Gisteren stond de Amerikaanse theatermaker en kunstenaar Sarah Cameron Sunde dertien uur in de zee. Van acht uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds stond zij van eb tot eb precies op hetzelfde punt. Ze praatte niet, at niet en dronk af en toe water dat iemand zwemmend bracht. Op het hoogste punt stond het water tot haar nek.

Voor de vierde keer voerde Sunde de performance 36.5 / a durational performance with the sea uit. Eerder stond ze in Maine, Mexico en San Francisco. Het idee ontstond na orkaan Sandy in 2012, toen ze zag hoe kwetsbaar kuststeden zijn. Ze wil met de serie performances – altijd in een dichtbevolkt gebied bedreigd door de stijgende zeespiegel – drie dingen tonen. Het rijzende water langs haar lichaam is een metafoor voor klimaatverandering, voor onze relatie met water en verstrijkende tijd. Ze nodigt kijkers uit mee te doen.

Het tij komt op. Om half tien staat het water tot haar knieën. Frans Karremans (57) zit op het randje van de buitensluis te kijken. Na een bericht in het Leidsch Dagblad sprong hij uit interesse op de motor. Of hij erbij gaat staan? „Ik heb andere schoenen bij me, dus wie weet.”

Om elf uur staat de zee tot haar middel. Tien mensen vergezellen Sunde een uur, onder wie de burgemeester met zijn ambtsketen Jos Wienen; Henk Ovink, ambassadeur voor de watersector in het buitenland; en Piet Dircke, van ingenieursbureau Arcadis. Hun nette schoenen gaan uit en tot hun middel staan ze – in pak – ook in het water. „We doen mee omdat Sarah op originele wijze aandacht vraagt voor waterproblematiek. We moeten ons beter voorbereiden op waterrampen”, aldus Ovink.

Sunde werkt graag met lokale partners, in dit geval kunstenaarsinitiatief Satellietgroep en TAAK, een coöperatie van culturele ondernemers. Samen kozen ze voor Katwijk. „Katwijk is een goede locatie, vanwege de geschiedenis – ooit de grens van het Romeinse Rijk – en het project ‘Kustwerk Katwijk’, een manier van kustbescherming die rekening houdt met de zee”, aldus Nils van Beek van TAAK.

Voorbijgangers reageren vol bewondering, maar ook met spot: „Waar zijn haar zwembandjes?” Karremans komt ’s middags terug. Een uur staat hij achter Sunde, het water reikt tot zijn borst. „Het was grappig. Je bent onderdeel van een soort toneelstuk en verliest je tijdsbesef. Toen ik begon te rillen van de kou, was het tijd om eruit te gaan.”