Kim Jong-un zet zelfs de tijd naar zijn hand

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un wil vanaf 15 augustus de klokken een half uur achteruit zetten. Hij is niet de eerste leider die de tijd wil veranderen. Met tijdzones spelen is een machtsding.

De leider van Noord-Korea wil zijn ooit door Japan opgelegde tijdzone veranderen. Foto Ng Han Guan/AP/file

Sommige politieke leiders zouden de klok het liefst stilzetten, zodat ze voor onbeperkte tijd van hun macht kunnen blijven genieten. Aangezien dat niet mogelijk is, moeten ze genoegen nemen met een andere manier om de tijd naar hun hand te zetten: het vooruit dan wel achteruit zetten van de klok.

Bij het legertje leiders dat zich van deze methode bedient of in het verleden heeft bediend, voegde zich vrijdag de jonge Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. De staatsmedia uit hoofdstad Pyongyang meldden dat Noord-Korea met ingang van zaterdag 15 augustus – de zeventigste verjaardag van de Japanse capitulatie – op zijn gezag de klokken een half uur achteruit zet.

Daarmee wordt het besluit uit 1910 teruggedraaid van de „verdorven Japanse imperialisten”. Die hadden de klokken na hun verovering van het Koreaanse schiereiland gelijk gezet met die in Tokio, negen uur voor op Greenwich Mean Time. Niemand in het tegenwoordige Noord- of Zuid-Korea heeft sindsdien de moeite genomen dit ongedaan te maken.

Jong-un is echt niet de eerste

Het komt vaker voor dat de klok voor- of achteruit wordt gezet om politieke redenen. Hoewel (buur)landen, om praktische redenen, vaak niet te veel met elkaar uit de pas lopen, kan elk land in principe zelf zijn tijdzone kiezen of zelfs zijn datum. Dat laatste deed Samoa bij voorbeeld, dat in 2011 van tijdzone veranderde en aan de andere kant van de datumgrens in de Grote Oceaan belandde.

Ook de voormalige Venezolaanse leider Hugo Chávez, liet de klok niet met rust. Hij introduceerde in 2007 een eigen tijdzone. Daardoor liep zijn land voortaan een half uur voor op andere landen in de regio. Formeel was dat om de bewoners, vooral schoolkinderen, gelijkelijk te laten delen in het aantal uren zonneschijn.

Het zegt iets over je macht

Maar de Britse historicus David Rooney, destijds aan het Royal Observatory in Greenwich verbonden als ‘curator of timekeeping’, suggereerde tegenover de BBC dat er meer aan de hand was: „De tijd die op de klokken van je natie verschijnt, is een van de middelen om te zeggen waar de macht ligt.”

Ook de Russen zijn daarmee herhaaldelijk geconfronteerd. In 2011 besloot de toenmalige president Dimitri Medvedev zijn land permanent op zomertijd te laten overschakelen. Volgens hem zou het aantal hartaanvallen en zelfmoorden van mensen die door duisternis gedeprimeerd raken erdoor afnemen. Waarnemers zagen het besluit van Medvedev, die verder nauwelijks een stempel op het land had weten te drukken, vooral als een poging toch nog iets na te laten. Zijn machtigere voorganger en opvolger Vladimir Poetin maakte er na zijn hernieuwde aantreden prompt een eind aan.

Nu zit Rusland weer op wintertijd, permanent zelfs.

Tegelijk het volkslied zingen

Ook de Krim ervoer vorig jaar dat er een nieuwe tijd was aangebroken. Meteen na hun inlijving zetten de Russen de klokken onder het spelen van het Russische volkslied plechtig gelijk met die in Moskou.

In China, ongeveer even groot als de Verenigde Staten met hun vier tijdzones, geldt officieel overal een en dezelfde tijd. Dat is te danken aan een besluit van de vroegere leider Mao Zedong, die daarmee de eenheid in zijn land wilde versterken. Daardoor wordt het in het westen van China soms pas om 10.00 uur ’s ochtends licht. Deels om praktische maar ook politieke redenen hanteren lokale opstandige Oeigoeren dan vaak weer hun eigen tijd.

Een bijzonder geval vormt Bolivia. Daar besloot de regering van de linkse president Evo Morales in 2014 de wijzers van de klok op het parlementsgebouw voortaan naar links te laten lopen (ook de cijfers werden omgekeerd). De traditionele klok was een creatie van het koloniale Noorden, oordeelde ze. Wat Bolivia nodig had was een klok van het Zuiden. Veel navolging heeft deze tegendraadse klok tot dusverre niet gekregen.