Gestrand in de haven door de ravage in Alphen

Door het ongeval met de brug is de Oude Rijn gestremd. Watersporters hebben er last van: het is de enige route van noord naar zuid voor boten die de mast niet strijken.

foto david van dam

Zonder moeite somt Arie van der Steenhoven de bruggen van Alphen aan den Rijn op. Hij stuurde zijn motorzeiljacht Keetie vorige week vrijdag tussen zo’n 35 boten over de Oude Rijn, op weg naar zijn ligplaats aan het Braassemermeer, bij Roelofarendsveen. Dat was net op tijd. Maar de komende weken is de Oude Rijn gestremd. „Een ramp voor de watersport”, zegt hij.

Het ongeval van maandag bij de Julianabrug met een brugdeel en twee hijskranen hindert de pleziervaart. De Oude Rijn is een knooppunt in de zogeheten Staande Mastroute, de enige vaarroute van noord naar zuid voor boten die de mast niet willen of kunnen strijken. Ze kunnen die route nemen dankzij de tientallen beweegbare bruggen die speciaal voor hen worden geopend. Zeker in vakantietijd komen honderden boten langs Alphen. Dat is voorlopig niet mogelijk. De provincie Zuid-Holland denkt dat het onderzoek en de berging nog weken zullen duren.

Er zijn alternatieven

Wie zijn vaartocht niet wil afbreken heeft alternatieven. Voor boten met een doorvaarhoogte van minder dan 5,5 meter is omvaren over binnenwater mogelijk. Zeilers met een langere mast kunnen overwegen die naar beneden te halen, maar daar is meestal een hijskraan voor nodig. Een andere optie is terugvaren en kiezen voor een omweg via de Noordzee.

Wie dat niet wil of kan, ligt vast. Zoals Bob en Trudy de Koning. Zij waren vanuit Zeeland op weg naar hun ligplaats op de Westeinderplassen, bij Aalsmeer. Nu zijn ze gestrand in de haven van watersportvereniging Gouda. „De vakantie is naar de knoppen”, zegt zij. Dat geldt voor meer zeilers. De Goudse havenmeester Simon Tuytel ziet ’s zomers tussen de vijftig en zeventig boten per dag passeren, nu geen. „De zeilers zijn opgedroogd.”

Tuytel kreeg ook buitenlandse gasten die niet wisten van het ongeval bij Alphen. Enkele Belgen zijn gebleven en vieren nu vakantie in het Groene Hart. Een net aangekomen Brit besloot terug te varen en via zee naar het noorden te zeilen. En een Zweedse zeiler koos ervoor zijn jacht in de buurt van Rotterdam in de winterstalling te zetten. Tuytel: „Zijn vrouw moet maandag weer werken. Ze vliegen nu terug.”

Bob de Koning vraagt zich hardop af wie de vervolgschade van de watersporters zal vergoeden. „We betalen hier vijftien euro liggeld per dag en ik heb reiskosten naar huis gemaakt. De verzekering dekt dat niet omdat ik geen schade heb aan mijn boot, en anderen geen schade heb toegebracht. Ook valt het niet onder de reisverzekering. Ik moet de gemeente Alphen bellen.” Dat doen we thuis wel”, vult zijn vrouw aan.

De wachtenden hebben begrip voor de stremming na het ongeval. Kees van Aalst, met Anna Hoekstra ook op weg naar de Westeinderplassen, is minder te spreken over het Watersportverbond. „Ik vind dat we heel weinig informatie krijgen. We betalen voor het lidmaatschap, maar verder horen we niets.” De vier verlaten de haven om te winkelen in Gouda. „Even een bijdrage leveren aan de stadseconomie”, zegt Hoekstra.

Gereduceerd liggeld

Het Watersportverbond vindt dat het „genoeg oplossingen heeft geboden”, zegt een woordvoerder, ook voor wie niet verder wil varen. Zij kunnen uitwijken naar zes watersportverenigingen ten noorden en drie ten zuiden van de stremming, vaak tegen gereduceerd liggeld. Havenmeester Tuytel rekent in Gouda de eerste zes dagen vol tarief, omdat het hoogseizoen is, en bekijkt daarna met de gestrande watersporters „wat we doen”.

Hoeveel gedupeerden nu in de jachthavens liggen, weet het Watersportverbond niet. Wel raadt het watersporters af deze dagen aan de Staande Mastroute te beginnen. Het verbond heeft contact met Alphen over het vrijmaken van het water bij de Julianabrug. „Maar voor de gemeente is nu de prioriteit om de omgeving veilig te stellen. Dat respecteren we.”

Omdat de stremming nog weken kan duren, zullen zich naar verwachting meer watersporters zonder zee-ervaring op zee wagen om thuis te komen. Dat raadt het Watersportverbond af.

Dit weekend bieden de zusterhavens van Amsterdam en het Zuid-Hollandse Stellendam de mogelijkheid voor 50 euro per boot langs de kust te varen in flottielje – een konvooi onder begeleiding van ervaren zeezeilers. „Een mooi alternatief, maar blijf voorzichtig doen”, zegt de woordvoerder.

De meeste boten op de Staande Mastroute zouden voldoen op zee, maar voor een succesvolle oversteek is meer nodig, zegt zeiler Van der Steenhoven in Roelofarendsveen, waar slechts een enkele gestrande boot ligt. „Als je weinig van navigatie weet, zou ik het niet aanbevelen.”

Hij zeilt sinds de jaren zestig en wijst op de noodzaak van een getijdenatlas, en een marifoon. De reddingsmaatschappij KNRM vindt al jaren dat te veel watersporters voor de kust vertrouwen op hun smartphone.

Toch denkt Van der Steenhoven dat weinigen zullen afwachten in een jachthaven, met het goede weer voor de boeg. „Zeker in een hele partij boten hobbel je ook wel mee langs de kust. Al geeft dat ook schijnveiligheid. Eenmaal midden op zee ben je echt alleen, hoor.”