De andere Kamagurka

Kamagurka toont op een expositie in Gent vooral zijn creatieve kant als schilder. Zijn nieuwste schilderijen zijn geïnspireerd op vlekjes die hij voor zijn ogen zag, mouches volantes.

In Nederland kennen we Kamagurka vooral als cartoonist, door zijn dagelijkse cartoons op de voorpagina van NRC Handelsblad, en als theater- en tv-maker. Maar in Vlaanderen, zijn land van herkomst, rijst zijn ster als kunstschilder. En vooral die andere kant van Kama, als begenadigd surreëel schilder, komt goed tot zijn recht in de tentoonstelling Kamagurka in ’t Echt in het Caermersklooster in Patershol in Gent.

De expositie biedt, aldus de organisatoren, een ‘bescheiden overzicht van de vele creatieve kanten’ van Luc Zeebroek alias Kamagurka (Nieuwpoort, 1956). Er is een zaaltje waar je nonstop fragmenten uit de absurde theatershows en tv-programma’s kunt zien die Kamagurka maakte, al of niet met zijn collega/vriend Herr Seele.

Er staan enkele vitrinetafels met een keuze uit de vele strip- en cartoonboeken die Kamagurka maakte, en cd’s met zijn liederen en muziek.

Maar de vele tientallen schilderijen in de ruime witgeschilderde voormalige kloosterkerkzaal stelen de show. Sinds Kamagurka in 2008 een jaar lang elke dag een schilderij maakte en een verbond aanging met zijn mecenas, de Vlaamse zakenman Marc Coucke, heeft zijn schilderspraktijk vleugels gekregen. Kama heeft sindsdien een serieuze carrière als kunstschilder, naast die van cartoonist en theater/tv-maker. Het was een verspreking van Coucke („Die Nederlandse clowns, eh… Bassie en… Mondriaan”) die Kamagurka inspireerde tot het grote doek Bassie en Mondriaan, waarbij we de oude clown tegen een achtergrond van mondrianeske kleurvlakken zien. Het vrolijke doek hangt op de expositie.

Er zijn meer van die onverwachte combinaties, zoals een levensgroot portret, van hoofd tot voeten, van de maagd Maria. Ze is vanaf de navel tot de voeten naakt, schaamhaar volgens de laatste mode geschoren. En tussen haar benen staat de verlekkerd naar haar derrière kijkende Disney-Sneeuwwitjedwerg Doc, ook naakt vanaf de navel, met een grote erectie: hij spuit van verrukking een dunne, magische groene sliert omhoog, die Maria als een serpentine omslingert. Groene energie heet het. Het schilderij maakt duidelijk waarom aan het begin van de expositie een bordje staat met ‘Kinderen aan de hand houden’.

Overigens kunnen geschokte gelovigen zich naar een andere wand keren, waar de schilder een serieuze kamagurkiaanse poging doet de Kruisgang, een geliefd kunsthistorisch thema, te verbeelden: Christus’ lijdensweg met het kruis op de schouders op weg naar Golgotha. Christus is een spiegelei-man, de Romeinen pinguins. Kamagurka: ‘Het ei is het begin van het leven, pinguins zijn kuikenmoordenaars’. Blasfemisch? De schilderijenreeks is gezegend en meegedragen in 2013 in de Kruusweeg, een katholieke processie van de Martinuskerk naar Wyck in Maastricht.

De schilderkunst blijkt een ideale uitbreiding van het surreële universum dat Kamagurka’s brein produceert. Kamagurka neemt serieuze zaken heel serieus niet serieus, door ze met een absurde ernst en consequentie om te keren, in een ander licht te stellen of te combineren met onverwachte zaken. Dat resulteert vaak in series van doeken, waarin een idee of thema vol creatieve buitelingen uitgewerkt wordt. Neem de kunstgeschiedenis. Die zet hij als conceptueel schilder naar zijn eigen hand. Waarom zouden alleen mensen mogen wegdromen bij een landschapschilderijtje in een interieur? Waarom zouden landschappen niet kunnen wegdromen bij de interieurs die ze door ramen zien? Resultaat: de serie Lazy Landscapes, waarbij landschappen gezeten op fauteuils en banken genieten van foeilelijke interieurs. Waarom is het kubisme opgehouden als kunststroming? Kamagurka herneemt het genre in een reeks neokubistische jeugdheldenschilderijen, zoals Popeye, Mickey Mouse, Kuifje, Batman.

Een grote verrassing is de serie nieuwe schilderijen die Kamagurka recentelijk heeft gemaakt: Mouches Volantes, die de achterwand van de grote tentoonstellinghal vullen. De schilderijen zijn ontstaan uit een oogkwaal die Kamagurka tijdelijk had. Hij bleef vlekjes voor zijn ogen zien, die steeds wegdreven. Hij ging naar de oogarts, die uitlegde dat het om zogenoemde mouches volantes (vliegende muggen) ging, vlekjes die je ziet omdat je een tekort aan oogvocht hebt. De kwaal werd verholpen, maar Kamagurka kreeg het idee: wat als ik die vlekjes ga proberen te schilderen? Het resulteerde in mooie, kleurige doeken met all-over composities, die wemelen van de vormen en figuurtjes en patronen, die Kamagurka associeert met mouches volantes. Ook een levensgroot wit beeld van een paard is met zulke patronen beschilderd.

Correcties en aanvullingen

Kamagurka’s mouches

Mouches volantes, ‘vliegende vliegjes’ (niet mugjes), de vlekjes voor de ogen die Kamagurka tot schilderijen inspireerden (De andere Kamagurka, 8/8, p. 25) ontstaan niet door een gebrek aan oogvocht, maar door minder glasvocht (de vulling van het oog).