‘Bekenden zeggen dat ik opbloei in crisissituaties’

Roeland Monasch (

50) leidde UNICEF Sierra Leone tijdens de ebola-epidemie. Nu is hij terug.

Engagement

„Mijn vader was tropenarts, ik leerde lopen in Ethiopië en ging naar de lagere school in Tanzania. Toch geloof ik dat mijn passie voor internationale ontwikkelingssamenwerking later ontstond. Ik was een tiener ten tijde van de televisieactie Eén voor Afrika. De beelden van de droogte in Ethiopië maakten grote indruk op me. Ik schreef boze teksten op lantaarnpalen: ‘Dit mag niet gebeuren’. Het geld dat ik had gespaard voor een racefiets maakte ik over. Zelf had ik een fantastische jeugd, eerst in Afrika en later in Friesland. Vijf broers, een veilig gezin. Ik vond en vind dat ieder kind daar recht op heeft.”

Invulling

„Als landendirecteur van Unicef ben je VN-diplomaat, in principe geen hulpverlener. Wij spreken de overheid aan, geven advies, ondersteunen desgewenst. Pas als een overheid niet de capaciteit heeft noodzakelijke actie te nemen, mengen wij ons daarin. Dan kan het ver gaan als het moet. Tijdens de ebola-uitbraak hebben we in Sierra Leone veertig ebolaklinieken geopend; we vlogen wekelijks vliegtuigen in met medicijnen. Aanvankelijk wilde de regering zelf de beschermende pakken inkopen, maar dat lukte niet. Toen ben ik naar de minister van Volksgezondheid gestapt: wij nemen het over, of we zijn weg.”

Leerschool

„Zimbabwe was mijn vuurdoop. De landhervormingen waren net achter de rug. Alles ging er mis: politiek geweld, voedselgebrek, honderdduizend choleragevallen, hyperinflatie, veel hiv en aids. Professioneel een ongelooflijke ervaring. We moesten onderhandelen met de regering-Mugabe, zetten tegelijk onderduikadressen op voor gezinnen op de vlucht voor het geweld. Plus de enorme gezondheidsproblemen. Daar leerde ik prioriteiten stellen en groot denken. Zo hebben we in twee jaar vier miljoen muskietennetten uitgedeeld. Wat Unicef doet moet impact hebben op nationaal niveau, vind ik. Er zijn al zoveel kleine projecten.”

Overtuiging

„Het duurde even voor ik begreep dat niet Georgië moest veranderen, maar mijn kijk op het land. Je kan van alles vinden van president Saakasjvili, maar hij heeft veel bereikt. Hij was innovatief, onorthodox. Om belastingontduiking tegen te gaan bedacht hij een wireless betaalsysteem met een lotnummer op elke bon. Klanten eisten een bonnetje en zo stonden transacties geregistreerd. Het corrupte politiekorps verving hij door 3.000 agenten die hij in Amerika liet opleiden. Mijn les: bij commitment van de overheid kan alles. Dat heeft me zelfvertrouwen gegeven, ook tijdens de ebola-uitbraak. Waar een wil is, is een weg.”

Prestatie

„Ik kende ebola alleen van CNN. Het was geen keuze om wereldwijd expert te worden, ik was simpelweg een van de weinigen die in Sierra Leone bleef. Iedere groep die werd ingevlogen had weer andere oplossingen, maar ik kende de achtergronden, zat in de ebolaraad. Uiteindelijk heb ik voorgesteld in drie dagen tijd iedereen thuis te bezoeken met zeep en folders. Dat was een intuïtieve keus, maar ook een werkwijze die we kenden van vaccinatiecampagnes. Het heeft zeker geholpen. Ik ben trots op wat we voor elkaar hebben gekregen, maar het voelt ook als falen. Achteraf had het nog sneller en beter gemoeten.”

Verwerken

„Met Zimbabwe liep ik echt rond. Ik heb een boek geschreven over mijn ervaringen, misschien publiceer ik het als ik uit dienst ben van de Verenigde Naties. Gek genoeg heb ik van Sierra Leone minder last. Misschien is het de ervaring waardoor ik alles beter van me af kan zetten. Of de relativering: vergeleken bij de mensen die het écht meemaken, is het niets. Bekenden zeggen dat ik opbloei in crisissituaties. Ik word vooral emotioneel van schrijnende individuele gevallen of als ik me machteloos voel.”

Vooruitzicht

„Unicef vroeg me naar Egypte te gaan, maar ik wil iets nieuws ervaren. Ik heb verlof gekregen en ga voor twee jaar aan de slag bij de NGO Aflatoun. Zij leren kinderen en jongeren sociale en financiële vaardigheden, een geweldig concept. Ze zitten in honderd landen, maar kleinschalig, ik wil ze helpen verder te groeien. Daarna zou ik het liefst weer vertrekken, maar ik ben niet alleen. Als mijn dochter naar de middelbare school gaat is stabiliteit belangrijk. Een langdurige standplaats of hier blijven zijn de opties. Mijn vrouw heeft haar bedrijf online. Dat is het geluk van onze relatie, haar kun je overal neerzetten.”