Voedselverbranding herinnert aan Sovjetpraktijken

Sinds gisteren wordt illegaal voedsel uit Europa in Rusland vernietigd. Meer dan drie ton is al doorgedraaid. „Visueel onprettig”, erkent het Kremlin.

De eerste tonnen kaas en varkensvlees uit Europa zijn nu in Rusland ‘doorgedraaid’. Ruim 320 ton voedsel is vernietigd omdat het door de mazen van het embargo tegen de EU op de markt was gekomen. Poetin had dit importverbod vorig jaar verordonneerd als represailles tegen de westerse sancties om de Krim.

Vorige week woensdag vaardigde president Poetin een decreet uit waarin hij beval om alle Europese producten die onder valse vlag in Rusland werden verkocht, te „vernietigen”.

De Russische agrarische inspectie heeft gisteren de implementatie van deze oekaze ter hand genomen.

In Belgorod, nabij de Oekraïense grens, werd gisteren zeven ton kaas door bulldozers van de Russische aardbodem geveegd. De kazen waren van „onbekende” komaf en moesten dus wel uit de EU afkomstig zijn.

Ook uit andere steden kwamen communiqués met grote getallen, alsof er weer een communistisch plan uit de Sovjetkoker moet worden overtroffen. Dit plan kost de staat zelfs niets. De rekening voor het ‘doordraaien’ gaat naar de (groot)handels die op illegaal voedsel zijn betrapt.

In Samara aan de Wolga vernietigde de keuringsdienst van waren 114 ton Europees varkensvlees. In Smolensk gebeurde dat met 40 ton tomaten en 73 ton perziken. In Orenburg in de Oeral moest 20,4 ton kaas uit Letland eraan geloven en in de Altaj (Siberië) werd 100 kilo appels uit Nederland en Polen geliquideerd. Ook aan de grens was de inspectie alert. In Dolostsy bij de Wit-Russische en Letse grens werd donderdagnacht een 1,5 ton tomaten in een vrachtauto geconfisqueerd. Er is vooralsnog één gebied dat de dans ontspringt: de geannexeerde Krim.

Het Kremlin is tevreden over de aanpak van Europese ‘contrabande’. „Visueel onprettig” maar het moet, zei woordvoerder Dmitri Peskov.

De regering neemt wel risico’s met dit decreet. De voedselvoorziening stond al onder druk. De lage olieprijs en roebelkoers plus de contrasancties tegen EU-goederen hebben de inflatie voor etenswaren al opgedreven naar 20 procent op jaarbasis. Door de voedselvernietiging worden nu de prijzen nog verder opgejaagd.

Niet minder omineus is de politiek-historische symboliek van een daadwerkelijke uitvoering van de oekaze. Rusland heeft een traumatische geschiedenis van hongersnood. Na de stalinistische collectivisatie van de landbouw en confiscatierazzia’s bij vrije boeren in Oekraïne en langs de Wolga kwamen begin jaren dertig bijna tien miljoen Sovjetburgers om.

Medewerkers van de inspectie zijn zich bewust van de historische lading. „Bevredigt de sloop van de Reichstag?”, fluisterden voedselverbranders in Moskou elkaar volgens de webkrant RBK toe, alsof het oorlog is.

Het besluit om voedsel te vernietigen heeft onder de, anders vaak zo apathische, burgers protest opgeroepen. Binnen enkele dagen heeft een petitie tegen de oekaze al meer dan 300.000 handtekeningen opgehaald. De opzet is bescheiden. De initiatiefnemers vragen Poetin en de Doema alleen het voedsel niet door te draaien en het decreet in te trekken. Het voedsel kan een nuttiger bestemming krijgen dan de verbrandingsoven: zoals oorlogsveteranen, invaliden, bejaarden en kinderrijke gezinnen.