Nederlandse kunstmestreus met Egyptische roots naar Amerikanen

Het Amsterdamse OCI neemt via een miljardentransactie afscheid van zijn belangrijkste kunstmestfabrieken.

OCI zit in Nederland, maar een belangrijk deel van het zakenimperium van de familie Sawiris wordt bestierd vanuit de Nile City Towers in Kaïro, Egypte. Foto Shawn Baldwin / Bloomberg.

De rijkste man van Egypte blijft dat nog wel even. Gisteren verkocht Nassef Sawiris (volgens Forbes goed voor 5,9 miljard dollar) de belangrijkste onderdelen van zijn ‘Nederlandse’ kunstmestimperium OCI voor miljarden aan een Amerikaanse concurrent.

Het van oorsprong Egyptische OCI heeft een hoofdkantoor in Nederland en is sinds 2013 genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Gisterochtend legde toezichthouder AFM de handel in OCI uren stil, ’s middags bleek waarom.

In een deal ter waarde van 8 miljard dollar (7,3 miljard euro) neemt CF Industries uit Deerfield, Illinois de Amerikaanse en Europese kunstmestbedrijven van OCI over. Dat is dus inclusief de voormalige DSM-fabriek in Geleen die OCI in 2010 kocht.

Runderlapjes

Er ontstaat „een nieuwe wereldwijde leider in stikstof” aldus Sawiris in een telefonisch toelichting. Volgens zijn evenknie Tony Will van CF is de overname „een geweldige uitkomst voor Amerikaanse boeren” vanwege de nieuwe fabrieken die CF verwerft.

Kunstmest is een miljardenbusiness. De Noorse wereldmarktleider Yara, waar CF vorig jaar nog mee wilde fuseren, zit tegen de 14 miljard euro jaaromzet aan. CF zelf was in 2014 goed voor een omzet van 10,9 miljard euro, OCI voor 2,7 miljard.

Boeren kunnen niet zonder kunstmest, legt OCI uit Geleen op de eigen website uit onder het kopje ‘Eet Verstandig’. Het antwoord op de vraag „Waar komen die malse runderlapjes en verse boontjes eigenlijk vandaan?” is dat kunstmest zorgt voor een geleidelijke aanvulling van stikstof in de bodem. En stikstof is goed voor plantengroei. Daardoor kan er meer graan, groente, vlees en fruit op minder grond worden geproduceerd.

Miljardendeal

De aangekondigde transactie steekt ingewikkelder in elkaar. De deal heeft een waarde van 8 miljard dollar, maar OCI ontvangt nauwelijks contanten. Zo’n 2 miljard van de transactie bestaat uit schuld die CF overneemt.

De Amerikanen richten in het Verenigd Koninkrijk een nieuwe holding op waarin ze de eigen activiteiten en bedrijfsonderdelen van OCI stoppen. OCI krijgt ruim 25 procent van de aandelen van die holding. Tenslotte ontvangt OCI ook 1,2 miljard dollar in cash en aandelen van de Amerikanen.

OCI houdt enkel de kunstmestfabrieken in Egypte en Algerije, een biomethanolbedrijf in Delfzijl en een belang in een Texaanse methanolfabriek over. Ook de Amsterdamse beursnotering blijft, beloofde Sawiris gisteren. Alleen schuilt daar als de deal in 2016 is afgerond nog maar weinig achter.

De aandelen van beide bedrijven schoten gisteren an het overnamenieuws omhoog. OCI eindigde de dag 3,6 procent hoger. CF 2,2 procent.

Tax inversion

De transactie levert volgens CF synergievoordelen op van zo’n 500 miljoen dollar per jaar. En hoewel het woord in de officiële documenten wordt vermeden de transactie het zoveelste recente voorbeeld van een in de VS politieke gevoelige tax inversion.

Daarbij gaat een Amerikaans bedrijf een fusie of overname aan om het hoofdkantoor naar het buitenland te verplaatsen en daarmee de belastingrekening te drukken. Zo kondigde Burger King vorig jaar een fusie met een Canadese donutketen aan. Met de nieuwe holding in het Verenigd Koninkrijk brengt CF de belastingdruk omlaag van 34 naar 20 procent.

Goedkeuring

OCI (kort voor Orascom Construction Industries) is van oudsher een bouwbedrijf dat in de jaren ’50 werd opgericht door Sawiris’ vader Onsi. Het is pas sinds 2008 actief in de kunstmest. Het bouwbedrijf werd begin dit jaar afgeplitst van OCI en is nu genoteerd aan de beurs van Egypte en Dubai.

Aandeelhouders moeten nog wel instemmen met de verkoop van de kunstmestfabrieken aan CF. Gezien het jaarverslag – waaruit blijkt dat topman Nassef Sawiris 30 procent, vader Onsi 17 procent en broer Samih 7 procent bezitten – moet dat lukken. Die verwachting sprak de topman gisteren ook uit in de derde persoon meervoud. „Of het nu de familie Sawiris is of anderen. De grootaandeelhouders hebben hun steun al betuigd.”