Een geluidloze lichtflits op een warme zomerochtend - overleven in Hiroshima

In 1946 publiceerde The New Yorker in ruim 30.000 woorden het verhaal van zes overlevenden van de atoombom op Hiroshima, toen een jaar geleden. Het indrukwekkende stuk is nu integraal online te lezen.

Een man staat te midden van het puin. De foto werd gemaakt op 8 september 1945, een maand nadat de eerste atoombom viel op de Japanse stad Hiroshima. Foto Stanley Troutman / AP

Het luchtalarm was afgegaan, zoals de laatste weken iedere ochtend gebeurde. De meeste mensen waren eraan gewend, en net als meestal klonk niet veel later het signaal dat alles veilig was. De bijna 250.000 inwoners van Hiroshima leefden die ochtend hun gewone leven, voor zover dat in oorlogstijd kan.

Toshiko Sasaki ging naar haar werk op de personeelsafdeling van de nikkelfabriek, Hatsuyo Nakamura - weduwe met drie kinderen - keek uit haar keukenraam, dominee Kiyoshi Tanimoto hielp een bekende een zware kast vol spullen te versjouwen. Masakazu Fujii las de krant, de Duitse priester Wilhelm Kleinsorge een jezuïtisch tijdschrift. Dokter Terufumi Sasaki bracht een bloedmonster naar het laboratorium.

immense lichtflits

En toen, op die warme zomerochtend om kwart over acht, zagen ze alle zes een immense lichtflits. Er was geen geluid, maar een paar seconden later volgde de drukgolf, het gebroken glas, het vallend puin. Maar ze hadden onwaarschijnlijk veel geluk. Alle zes overleefden ze de atoombom.

A hundred thousand people were killed by the atomic bomb, and these six were among the survivors. They still wonder why they lived when so many others died. Each of them counts many small items of chance or volition — a step taken in time, a decision to go indoors, catching one streetcar instead of the next — that spared him. And now each knows that in the act of survival he lived a dozen lives and saw more death than he ever thought he would see. At the time, none of them knew anything.

Ze ontmoetten een moeder die vier dagen lang met haar dode baby in de armen bleef ronddolen, op zoek naar haar echtgenoot die ze nog één keer zijn kind wilde laten zien. Soldaten die in het licht van de bom hadden gekeken en wier ogen uit hun oogkassen waren gedropen. Gewonden die op de oever van de rivier verdronken omdat ze niet konden wegkomen toen het hoogwater opkwam. Een vrouw wier huid in slijmerige plakken van haar lichaam viel toen ze werd opgetild.

new journalism

De Amerikaanse journalist John Hersey liet de lezers van het blad The New Yorker in augustus 1946 - een jaar na de bom - door de ogen van zes overlevenden voor het eerst kennismaken met de verschrikkingen die waren aangericht door Little Boy, zoals het explosief van 64 kilo verrijkt uranium door zijn makers liefkozend werd gedoopt. Met een kort begeleidend bericht aan de lezer wijdde het blad zijn hele editie op 31 augustus 1946 aan de ruim 30.000 woorden, verdeeld over vier hoofdstukken:

“(…) in the conviction that few of us have yet comprehended the all but incredible destructive power of this weapon, and that everyone might well take time to consider the terrible implications of its use.”

Hersey, die in 1945 al een Pulitzerprijs ontving voor A Bell for Adano, een roman over een Italiaans-Amerikaanse legerofficier die een door de fascisten omgesmolten klok helpt terugbrengen naar een stadje op Sicilië, wordt beschouwd als een van de grondleggers van New Journalism, een verhalende vorm van journalistiek die gebruikmaakt van stijlmiddelen uit de fictie.

diepe indruk

Zijn verhaal beschrijft de belevenissen van zijn hoofdpersonen vanaf het moment van de bom tot een jaar daarna. Zijn protagonisten raken zelf gewond en worden zo goed en zo kwaad als dat gaat verzorgd, of leveren bovenmenselijke inspanningen om de talloze gewonde, vermiste en radeloze mensen om hen heen te helpen in de eerste, chaotische dagen na het bombardement. Ze overwinnen stralingsziekte, ze proberen hun levens langzaam weer op te pakken en ze constateren verwonderd hoe op de puinhopen van de stad onstuimig bloeiend groen opkomt.

Herseys verhaal maakte diepe indruk op het Amerikaanse publiek. Kort na de publicatie in The New Yorker verscheen het in boekvorm, en werd het miljoenen malen verkocht. Ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van het bombardement, deze week, plaatste The New Yorker de oorspronkelijke versie van het verhaal integraal op zijn website.

Lees hier het hele artikel Hiroshima van John Hersey in The New Yorker (leestijd: zo’n twee uur).