Noord-Korea voert eigen tijdzone in. De klok is vaker een politiek middel

Op 15 augustus zet Noord-Korea de klok een half uur terug. De tijd is vaker voor politieke doeleinden gebruikt. Wie bepaalt hoe laat het ergens is, kan zijn macht tonen en zich afzetten tegen vijandige staten.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un bezoekt de Pyongyang Vegetable Science Institute. Foto via EPA / Noord-Koreaanse staatskrant Rodong Sinmun

Een politieke leider van formaat weet de tijd naar zijn hand te zetten. Dat beseft ook de jonge Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Daarom maakte het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA vanmorgen bekend dat Noord-Korea met ingang van 15 augustus de klok een half uur achteruit zet. Daarmee, aldus KCNA, ontworstelt het land zich eindelijk aan de “verdorven Japanse imperialisten”.

Het staatspersbureau onderbouwde het besluit op de volgende manier:

De slechte Japanse imperialisten begingen onvergeeflijke misdaden. Ze beroofden Korea zelfs van de standaardtijd, terwijl ze genadeloos 5.000 jaar aan geschiedenis en cultuur vertrapten en de Koreaanse natie probeerden uit te wissen.

Japanse overheersing

De datum is dan ook niet lukraak gekozen. Op 15 augustus viert het land de bevrijding van Japan, volgende week 70 jaar geleden. De Japanners veroverden het Koreaanse schiereiland in 1910 en legden daarna hun eigen tijd aan de Koreanen op, negen uur voor op Greenwich Mean Time. Daaraan is sindsdien niets veranderd, ook niet in Zuid-Korea.

Met de invoering van “Pyongyang time” wil de positie van leider Kim Jong-un het anti-Japanse sentiment versterken. Jong-un volgde eind 2011 zijn vader, Kim Jong-il, op als dictator. Honderdduizenden Noord-Koreanen vochten voor Japan of verrichtten slavenarbeid tijdens de koloniale overheersing.

Absurd nieuws

Noord-Koreadeskundige en NRC-redacteur Casper van der Veen relativeert de actie van Noord-Korea in het Radio 1-programma De Ochtend:

Noord-Korea komt vaker met absurde berichten om de aandacht af te leiden van de armoede, honger en mensenrechtenschendingen in het land. Dat werkt als bliksemafleider.

En vaak werkt het ook nog, dat laat ook dit artikel weer zien.

Of Kim Jong-un echt de tijdszone instelt moet nog blijken, volgens Van der Veen. Noord-Korea kondigt wel vaker dingen in die daarna een stille dood sterven.

De tijd is vaker voor politieke doeleinden gebruikt. Wie bepaalt hoe laat het ergens is, toont daarmee zijn macht. Enkele voorbeelden:

Krim

Meteen na hun inlijving van de Krim vorig jaar zetten de Russen de klokken daar op 30 maart onder het spelen van het Russische volkslied plechtig gelijk met die in Moskou. De Krim schoof daardoor twee tijdzones op.

Venezuela

De Venezolaanse president Hugo Chávez verordonneerde in 2007 dat de klok een half uur achteruit moest worden gezet. Verschillende motieven voor dit besluit gingen de ronde:

  • Het officiële motief: de beschikbare uren zonneschijn eerlijker verdelen in het land.
  • Schooljeugd helpen. De tijdverandering zou vooral voor arme kinderen positief uitpakken, die nu voor zonsopgang moeten opstaan, omdat ze ver moeten reizen naar school. En het zou leerprestaties verbeteren.
  • De productiviteit en stofwisseling van de bevolking van Venezuela stimuleren. De positieve invloed van de verandering was volgens Chávez wetenschappelijk bewezen.
  • Volgens critici wilde Chávez alleen maar in een andere tijdzone zitten dan zijn aartsrivaal, de Verenigde Staten. Een deel van de VS zat in dezelfde tijdzone als Venezuela.

China

In China, ongeveer even groot als de Verenigde Staten met hun vier tijdzones, geldt officieel overal een en dezelfde tijd. Dat is te danken aan een besluit van de vroegere leider Mao Zedong, die daarmee de eenheid in zijn land wilde versterken. Daardoor wordt het in het westen van China soms pas om 10.00 uur ’s ochtends licht. Deels om praktische maar ook weer politieke redenen hanteren lokale opstandige Oeigoeren dan vaak weer hun eigen tijd.

De meeste tijdzones zijn verdeeld in hele uren, slechts een klein aantal landen, zoals India, Iran en Birma, gebruiken halve uren. Nepal wijkt sinds de jaren vijftig 45 minuten af, waarschijnlijk omdat het land weinig te maken wil hebben met de grote zuiderbuur India. Pakistan loopt een half uur achter op India – ook om politiek-symbolische overwegingen.

Tot slot

Hoe verander je als land de tijdzone? De BBC legde het uit, toen vier jaar geleden Samoa zich aan de andere kant van de internationale datumgrens plaatste.

Meer over de raarste tijdzones in de wereld (inclusief China en Nepal), in dit filmpje: