15 euro per maand, of toch gratis?

Komend weekend begint de eredivisie. Mediaconcerns betalen miljoenen euro’s voor de uitzendrechten. Illegale sites, waar supporters gratis wedstrijden kunnen kijken, worden aangepakt.

Sport is een van de weinige zaken die mensen nog live willen zien op tv. Foto Pim Ras / Hollandse Hoogte

Hij had een van de populairste websites in Nederland met live voetbal. Zijn streams – live beelden, geen downloads – van de Eredivisie trokken duizenden kijkers. Hij verdiende geld met advertenties, een betaalde app en een sms-dienst voor voetbalwedstrijden.

En nu heeft hij een probleem. FOX Sports, dat de tv-rechten bezit van de Eredivisie, weet wie hij is en dreigt met een gang naar de rechter. FOX Sports vindt dat hij hun auteursrecht schendt of faciliteert dat anderen hun rechten schenden. De sportzender wil de schade verhalen. Die zou in de tienduizenden euro’s kunnen lopen.

De site waarom het gaat, heet JanLul.com. FOX Sports wil dat niet bevestigen, maar veel tekenen wijzen op deze populaire aanbieder van voetbal- en Formule 1-beelden. JanLul.com is sinds kort uit de lucht. De site staat per half juli op naam van Eredivisie Media & Marketing, het bedrijf van FOX en de eredivisieclubs, blijkt uit openbare informatie over domeinregistratie. Een verdere zoektocht naar de mensen achter de site eindigt vooralsnog bij een postbus op de Seychellen.

Eerste keer

Voor zover bekend is het de eerste keer dat een Nederlandse rechthebbende een grootschalige aanbieder van sportstreams aanpakt. Wel hebben in het verleden de Engelse Premier League en de Britse Football Association in Nederland rechtszaken gevoerd tegen aanbieder MyP2P.

Live sport is een relatief nieuw terrein voor de strijd tegen digitale piraterij. Namens de entertainmentsector strijdt stichting BREIN al jaren tegen illegaal aanbod van muziek, films en software op internet.

Mediaconcerns betalen miljoenen euro’s voor de uitzendrechten van topsport. Sport is een van de weinige zaken die mensen nog live willen zien op tv. De rest – van series en films tot documentaires – kijken ze in toenemende mate ‘on demand’. Sport trekt abonnees en adverteerders naar zenders als FOX Sports en Sport1, maar ook SBS, RTL en de publieke omroep.

Het maakt de rechten van Eredivisie, Champions League of Premier League een fijne investering. Het moederbedrijf van FOX Sports betaalde meer dan 1 miljard euro voor twaalf jaar Eredivisie. Sky en British Telecom (BT) hadden 5,1 miljard pond (7,4 miljard euro) over voor drie seizoenen van het hoogste Engelse voetbal.

Wie zoveel geld investeert in uitzendrechten, krijgt nachtmerries van het illegale aanbod op sites als Roja Directa, HaHaSport.com en LiveTV. Tegen gratis is het immers moeilijk concurreren, ook al moet de bezoeker eerst ettelijke reclameberichten wegklikken, en zogenaamde foutmeldingen (die je leiden naar nog meer reclame), voordat hij een wedstrijd kan zien. Betaal je 15,95 euro per maand voor een abonnement op FOX Sports Eredivisie of 7,95 euro voor een dagpas? Of surf je gratis naar een of andere site?

Ook na de start van het nieuwe seizoen van de Eredivisie, dit weekend, wil FOX Sports streng optreden tegen illegale aanbieders. Daarom pakt de zender nu die grote Nederlandse aanbieder persoonlijk aan. Hoe de man heet wil de woordvoerder van FOX dus niet zeggen. „Het is geen zestienjarige kwajongen op een zolderkamertje, of een gewiekste zakenman. Eigenlijk iemand er tussenin. Maar hij heeft jarenlang op grote schaal inbreuk gemaakt op het auteursrecht, geadverteerd met zijn diensten en aan het bezoek op Facebook te zien trekt hij tienduizenden kijkers.” De verdachte bood zelf streams van sportwedstrijden aan en hij verwees naar sites met illegaal aanbod van andere aanbieders. Met hulp van buitenlandse internetaanbieders en financiële partijen is FOX Sports de man op het spoor gekomen.

Uit onderzoek van FOX Sports zou blijken dat minstens 60.000 Nederlanders per maand kijken naar illegale streams van sport. „Ik heb niet de illusie dat zij allemaal abonnee worden zodra er geen illegaal aanbod meer is”, zegt de woordvoerder, „maar het schaadt onze exploitatie wel.”

Geen pc meer nodig

Tegenwoordig is zelfs een pc niet meer nodig om (legale en illegale) webcontent te bekijken op tv. Het Nederlandse bedrijf Filmspeler.nl bijvoorbeeld verkoopt een kastje – dat lijkt op apparatuur van Apple en Ziggo – waarmee klanten allerlei streams van internet kunnen bekijken. Je betaalt circa 100 euro voor een kastje en hebt verder geen kosten. ‘Kijk live naar al uw favoriete voetbalwedstrijden’, stelt het bedrijf uit Almere online. Zonder toestemming gebruikt men logo’s van onder meer Eredivisie en Champions League.

Filmspeler.nl heeft het al zeker anderhalf jaar aan de stok met stichting Brein. Die vindt dat het bedrijf minstens medeplichtig is aan de inbreuk op het auteursrecht van onder meer tv-producenten, filmmaatschappijen en betaalzenders.

Belangrijker nog dan het vervolgen van illegale aanbieders vinden de rechthebbenden dat het publiek anders moet gaan denken over het kijken naar illegale beelden. „Pak je een krant mee uit de kiosk zonder te betalen, dan is dat stelen”, zegt Herman de Vries van abonneezender Sport1. Hij heeft onder meer de exclusieve rechten op Spaans voetbal, Formule 1 en alle grote golftoernooien. „Als je zonder onze toestemming live beelden aanbiedt van wedstrijden waarvan wij de rechten bezitten, vind ik dat ook diefstal.”

Het helpt niet, zegt De Vries, hoe sommige media die aanbieders neerzetten. „Het is fout als De Wereld Draait Door twee veertienjarige jongens die illegaal content aanbieden uitnodigt en met ze praat op een toon van: ‘Kijk nou eens wat deze twee jongens doen’.” Het zijn geen kwajongens, zegt De Vries: „Ze overtreden de wet.”