Uber vecht door op drie fronten

Uber staat vandaag voor de Amerikaanse rechter. Dat is zeker niet het enige probleem van het nog jonge miljardenbedrijf.

Protest van Uber-chauffeurs in New York tegen de regulering van het taxiwezen in de stad. Foto Seth Welig / AP

In Nederland mag het dan al een tijdje vrij rustig zijn rond Uber, wereldwijd blijft het bedrijf achter de controversiële taxi-app verwikkeld in allerlei gevechten. In veel landen moet Uber zich verdedigen tegen boze taxichauffeurs, wetgevers en concurrenten. Vandaag staat het bedrijf in de Verenigde Staten bovendien voor de rechter vanwege de omgang met zijn eigen chauffeurs.

Om al die gevechten te kunnen voeren, haalde Uber vorige week weer een nieuwe investering op van circa 1 miljard dollar (920 miljoen euro). Daarmee komt de totale waardering van het zes jaar oude bedrijf volgens The Wall Street Journal uit op 51 miljard dollar. Dat is de snelste waardestijging ooit voor een onderneming. Facebook deed er een jaar langer over om 50 miljard waard te worden.

De komende tijd wordt het voor Uber spannend op drie fronten.

1 Chauffeurs

De rechtszaak die vandaag in San Francisco dient, betreft een procedure van een groep chauffeurs tegen Uber. De chauffeurs die voor Uber rijden vinden dat het bedrijf hen als werknemers moet behandelen, niet als (goedkopere) zelfstandigen. Uber ziet zijn chauffeurs tot nu toe als zelfstandig ondernemers, die hun diensten simpelweg aanbieden via het Uber-platform, in ruil voor een commissie.

Dat betekent dat Uber geen ontslagvergoedingen of sociale premies betaalt voor zijn chauffeurs, en dat is juist wat zij aanvechten. Een andere rechter stelde de chauffeurs eerder al eens in het gelijk.

Het is een zaak over specifieke verhoudingen in het Amerikaanse arbeidsrecht, dus eventuele gevolgen voor Nederlandse Uber-chauffeurs, die ook zelfstandigen zonder personeel (zzp’er) zijn, zullen er niet rechtstreeks zijn. Maar op termijn kan de uitspraak wel veel betekenen voor hoe Uber en andere bedrijven die on-demand-diensten aanbieden, met hun ‘medewerkers’ mogen en moeten omgaan. In de Verenigde Staten wordt de zaak gezien als testcase voor de vraag hoe zogenoemde platformbedrijven zijn in te passen in het bestaande arbeidsrecht.

2 Concurrentie

De miljardenwaardering van Uber laat zien dat veel mensen denken dat de markt voor het digitaal bestellen van ritjes heel lucratief zal zijn. Uber is dan ook allang niet meer het enige bedrijf dat zich hierop stort. In China kreeg Uber-rivaal Didi Kuaidi vorige maand een investering van 2 miljard dollar, tegen een waardering van zo’n 15 miljard. Dat is de grootste directe concurrent, kleinere rivalen zijn bijvoorbeeld het Amerikaanse Lyft en het Estlandse Taxify, al kunnen die qua omvang bij lange na niet tippen aan Uber.

Uber houdt met een schuin oog ook Google in de gaten. Die twee bedrijven hebben een curieuze relatie: Googles investeringstak was een van de eerste investeerders in Uber, en Uber werkt nauw samen met Google Maps. Maar tegelijkertijd werkt Google aan een eigen taxi-app.

Daar komt nog bij dat Uber op termijn inzet op zelfrijdende auto’s, een technologie waar Google ook al allerlei experimenten mee doet. Om zich los te maken van Google, oriënteert Uber zich inmiddels op andere mogelijkheden.

Een van de recente investeerders in Uber is Microsoft: een grote rivaal van Google. Ook wordt Uber veelvuldig genoemd als kandidaat om het Nederlandse navigatiebedrijf TomTom over te nemen. Dat bedrijf maakt kaarten die bijzonder geschikt zijn voor zelfrijdende auto’s. Als Uber TomToms kaarten kan gebruiken, heeft het die van Google niet meer nodig.

3 Wetgevers

En dan zijn er nog de spanningen tussen Uber en de wetgevers. Bestaande taxiwetten zijn vaak niet ingesteld op onlinebedrijven die taxivervoer aanbieden. Uber gaat vaak over de grens van geldende regels: dat levert allerlei rechtszaken op. In Nederland spreekt later dit jaar een rechter zich uit over of de vraag of de dienst Uberpop legaal is, zoals de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport betwist.

Twee weken geleden vroeg een Spaanse rechter aan het Hof van Justitie van de Europese Unie om duidelijkheid over de status van Uber. Hij wil van de hoogste Europese rechter weten of Uber een transportdienst of een internetdienst is: dat maakt veel uit voor de wetgeving waaronder het bedrijf valt. Dit onderscheid duikt ook vaak op in nationale discussies over Uber en modernisering van sociaal-economische wetgeving.

Behalve in de VS, Nederland en Spanje is Uber ook in Canada, Duitsland, Frankrijk en Zuid-Korea verwikkeld in rechtszaken. De strijd van Uber zal dus nog wel even duren.