Column

Je hebt regels, rare regels en de AFM

Het is een wat lang citaat, maar met voorspellende waarde. Dus lees verder. „De banken stellen zich, mede onder invloed van de in het recente verleden geleden verliezen op de debiteurenportefeuille, terughoudender op bij het verstrekken van nieuwe kredieten. Van de huidige opstelling van de banken gaat mogelijk een remmend effect uit op de economische ontwikkeling.”

Het citaat schetst de economie van nu. Maar dateert uit 1987. Het is conclusie zeven in een voorstudie van drie economen van de Vrije Universiteit voor de denktank WRR, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Hun onderwerp: de Nederlandse financiële infrastructuur. Dat is, kort samengevat, de manier waarop banken, verzekeraars en professionele en particuliere beleggers geld steken in het bedrijfsleven. Van bankkrediet tot eigen vermogen, van multinationals tot en met midden- en kleinbedrijf, het mkb. Dé conclusie uit de WRR-voorstudie: met name startende bedrijven en het mkb komen er bekaaid vanaf.

Banken zijn nu opnieuw, of nog steeds, zuinig met extra kredieten, zeker aan kleinere bedrijven. Ligt dat aan de economische neergang? Aan nieuwe regels die hen verplichten om meer vermogen te hebben? Aan de verliezen op kleine kredieten? Of aan het knusse ‘kartel’ van de drie grootmachten: Rabo, ING en ABN Amro?

Twee gezaghebbende instituties hebben zich recent over het vraagstuk geboden. De Autoriteit Consument en Markt (ACM), kwam met een studie over Concurrentie op de markt voor MKB-financiering (60 pagina’s), De Nederlandsche bank (DNB) publiceerde haar Visie op de structuur van de Nederlandse bankensector (66 pagina’s).

Zij wijzen allebei op de hoge concentratie in de bedrijfstak (weinig, maar heel grote partijen) en de beperkte concurrentie, zeker bij mkb-kredieten. Nieuwe banken zijn zeldzaam. DNB is zo eerlijk om ook haar eigen vergunningsproces en de complexe regelgeving te noemen, maar dat is nu eenmaal noodzaak zegt de toezichthouder

Maar zo werkt het niet. Meer concurrentie betekent dat er meer kans is dat sommige aanbieders het niet bolwerken.

De kern van de ACM-studie is dat de verwáchte winstmarge op mkb-kredieten stijgt. Dus: stilzwijgende coördinatie valt niet uit te sluiten. Maar wat heb je aan verwachte rendementen? De echte winstmarges zijn veelzeggender. Dus kaatsen de banken, die de werkelijke rendementen wel kennen, de bal terug. Onze winstmarge verbetert inderdaad. Van verlieslijdend naar minder verlieslijdend.

De twee studies negeren het feit dat kredietverlening in een economische crisis een uiterst risicovolle, maar noodzakelijke activiteit is. DSB, Friesland Bank, SNS, Deutsche Bank. Ze zijn hier gestopt of failliet. Nee, lieve mensen bij DNB en ACM, krediet komt niet als water uit de kraan. Als de stroppen uit de hand dreigen te lopen, worden banken voorzichtiger. Geef ze eens ongelijk. Zij zijn ook bedrijven, geen charitatieve instellingen.

Een vooralsnog bescheiden bijdrage aan een oplossing voor de kredietschaarste haalde vorige week de publiciteit dankzij twitteraar Peter Verhaar. Hij is voormalig bankman, later mede-oprichter van Alex Beleggersbank. Kortom: een man met een staat van dienst die zich nu heeft verbonden aan een financiële starter, genaamd Monefy. Deze start-up wil een alternatief voor banken bieden en geld van vermogende mensen doorlenen aan ondernemers. Verhaar verbaasde zich over een regel van toezichthouder AFM. Een startend financieel bedrijf met bestuurders zonder veel ervaring moet zich het eerste jaar beperken tot zes werknemers.

Verhaar heeft gelijk: zo schiet het niet op.