Rusland legt nieuwe claim op Noordpoolgebied

Moskou levert VN ‘nieuw wetenschappelijk bewijs’.

Economisch-militaire strijd om de Noordpool

De strijd om de olie- en gasrijke Noordpool is een nieuwe fase in gegaan. Nadat Denemarken eind vorig jaar op basis van wetenschappelijk bewijs een forse claim legde op het gebied, kwam Rusland gisteren met een eveneens wetenschappelijk onderbouwde tegenclaim. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken spreekt van „ruim wetenschappelijk bewijs op basis van jarenlang wetenschappelijk onderzoek”.

De Russen hadden eerder al een claim ingediend maar die was door de Verenigde Naties afgewezen omdat hij te vaag was. Onder het Zeerechtverdrag van 1982 zijn de VN de hoogste instantie die bepaalt wie er waar natuurlijke hulpbronnen uit de bodem mag halen.

In de herziene claim eist Moskou een gebied op van 1,2 miljoen vierkante kilometer van het gebied dat onder water ligt (continentaal plat). De VN-commissie die over de Noordpoolclaims gaat, zal op zijn vroegst begin volgend jaar bijeenkomen.

De milieuorganisatie Greenpeace heeft meteen protest aangetekend. „Het smeltende poolijs legt een nieuw, kwetsbaar zeegebied bloot waarvan landen als Rusland en Noorwegen een nieuw Saoedi-Arabië willen maken.”

Volgens een verklaring van de Russische afdeling van Greenpeace kan alleen gezamenlijk, internationaal, optreden voorkomen dat het gebied „nog tijdens ons leven verandert in een gebied vol booreilanden en visserijvloten”.

Rusland, de VS, Canada, Denemarken en Noorwegen eisen allemaal een deel op van het Poolgebied dat volgens schattingen van de US Geological Survey 90 miljard vaten olie zou bevatten, en 47.000 miljard kubieke meter gas, bij elkaar ongeveer een kwart van de nog niet bewezen wereldvoorraad.

Daarnaast liggen er nog tal van kostbare mineralen, zoals zink, nikkel en mogelijk ook diamant. Deze mineralen hebben een geschatte waarde van 1.000 miljard dollar.

Door de opwarming van de aarde en het smelten van de ijskap komen deze grondstoffen steeds verder binnen bereik. De landen rond de Noordpool hebben allemaal recht op een strook van 200 zeemijl (370 kilometer) voor hun kust. Voor een deel betreft dat het continentaal plat: het deel dat onder water ligt maar wel dezelfde structuur heeft.

Het omstreden deel waarop zowel Denemarken (vanuit Groenland) als Rusland aanspraak maakt betreft het Lomonosovrif, een onderzeese bergketen met pieken van meer dan drie kilometer boven de zeebodem, maar altijd nog ruim 950 meter onder water. Het rif loopt van Groenland naar Rusland. Beide landen claimen dat het gesteente een voortzetting is van de geologische structuur van het land.

Moskou heeft de militaire aanwezigheid in het poolgebied de afgelopen jaren opgevoerd. Een aantal oude Sovjetbases is opnieuw in gebruik genomen. Eerder dit jaar heeft Moskou een grote militaire oefening gehouden in het poolgebied. Daaraan deden 38.000 militairen en ministens 50 gevechtsschepen, onderzeeërs en meer dan 100 vliegtuigen mee.