Hoe moet het nu verder met de Griekse banken?

Foto Bloomberg

Het is dat aandelen op de beurs van Athene maar met maximaal 30 procent per dag kunnen dalen. Anders waren de aandelen Piraeus Bank, Eurobank, Alpha Bank en Nationale Bank gisteren en eergisteren waarschijnlijk nog verder gekelderd.

Sinds maandag is de Griekse beurs weer open, na vijf weken dicht te zijn geweest.

Dat de banken in de problemen zitten, kan geen verrassing zijn: de leiders van de eurolanden zeiden na afloop van de slopende Griekenlandtop van 12 juli dat de nood van de Griekse financiële sector “acuut” is en dat er, als deel van een nieuwe hulppakket voor de Grieken, 10 to 25 miljard euro moet worden gereserveerd voor herkapitalisatie van de banken.

Wat het bloedbad op de beurs laat zien is hoezeer de situatie verder is verslechterd. Vijf vragen.

Vallen de banken om nu hun koersen zijn ingestort?

Niet direct. De waardering van de banken op de beurs staat los van hun daadwerkelijke kapitaalpositie. De banken lijden geen verliezen, maar hun aandeelhouders wel. Wie dat zijn, verschilt per bank. Maar in alle vier de banken is de Griekse overheid grootaandeelhouder, via het bankenfonds HFSF. In drie van de vier banken heeft dit fonds een meerderheidsbelang.

Waarom is de situatie van de banken zo verslechterd?

Al maanden staan de banken zwaar onder druk. Het totaal aan tegoeden op bankrekeningen is gedaald van 160 miljard euro eind vorig jaar tot 122 miljard in juni, door kapitaalvlucht en een bankrun. Door de in juli ingevoerde kapitaalcontroles en de restricties op geldopnames (die nog grotendeels van kracht zijn) zijn de tegoeden nu stabiel. Maar er is een ander probleem bijgekomen. De Griekse economie is ingestort en het wordt steeds onzekerder of het krediet dat banken aan burgers en bedrijven hebben verstrekt, zal worden terugbetaald. Ook rente-inkomsten zijn onzeker. Alberto Gallo, analist bij RBS in Londen, gaat ervan uit dat “ongeveer de helft” van de leningen door de banken inmiddels van dubieuze aard is geworden. Eind vorig jaar was dit nog een derde.

Zijn de banken dan nog wel solvabel?

“Nee”, luidt het korte antwoord van Nick Kounis, econoom bij ABN Amro. Tot voor kort klonk steeds dat de Griekse banken ‘solvabel’ zijn, dus voldoende kapitaalkrachtig, alleen dat ze nú even niet aan hun verplichtingen kunnen doen (‘liquiditeit’).

Solvabiliteit is zelfs een voorwaarde voor de Europese Centrale Bank (ECB) om de Griekse banken liquiditeitssteun te geven. Die ECB-steun gaat door (inmiddels gaat het om meer dan 90 miljard euro), ondanks het feit dat ECB-president Draghi in juli voor het eerst zei dat de solvabiliteit nu onder druk staat.  Kounis:

“En door te zeggen dat de Griekse banken moeten worden geherkapitaliseerd, zeggen de leiders van de eurolanden in feite ook dat ze niet solvabel zijn.”

Hoe gaat het met die herkapitalisatie?

Het tijdschema is nu als volgt. Na de zomer licht de ECB, als Europees bankentoezichthouder, de Griekse bankensector door. Op basis daarvan moet duidelijk worden wat per bank het kapitaaltekort is. Aan het einde van het jaar moet dan de herkapitalisatie plaatsvinden. Maar Gallo van RBS vraagt zich af “hoe verder de situatie nog kan verslechteren”. Hij dringt aan op haast:

“Het is beter om al eerder te gaan herstructureren. Hoe langer je wacht, hoe duurder het wordt.”

Wie moet er voor de herkapitalisatie gaan betalen?

Zowel aandeel- en obligatiehouders van de banken als, uiteindelijk, toch weer de Europese overheden. Eigenlijk hadden Europese landen afgesproken om geen belastinggeld meer in banken te steken. Aandeel- en obligatiehouders  van de banken en rijke spaarders moesten maar opdraaien voor failliete banken.

In het Griekse geval zal dit principe maar deels werken. Waarschijnlijk zullen private aandeelhouders worden aangeslagen – de forse koersdalingen van de van deze week laat zien dat beleggers hierop vooruit lopen.

Maar omdat de (eveneens failliete) Griekse staat zo veel aandelen heeft in de Griekse banken, is dit niet genoeg: het meeste kapitaal zal uit het noodfonds van de eurolanden, het ESM moeten komen. Anders dan in Cyprus zijn er in Griekenland maar weinig rijke depositohouders die kunnen meebetalen.