De brug die Alphen aan den Rijn telkens problemen oplevert

De Julianabrug kampt al jaren met problemen. Renovatie moest deze oplossen. Het kraanongeluk zorgt nu voor nog meer overlast.

Na de klap maandag van de twee hijskranen overheerst nu de stilte. Gemeente Alphen aan den Rijn en de betrokken bedrijven Mourik en BSB Staalbouw verwijzen naar de onderzoeken die zijn ingesteld, door de Onderzoeksraad voor Veiligheid, het Openbaar Ministerie, de Inspectie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Conclusies zullen vermoedelijk maanden op zich laten wachten.

Burgemeester Liesbeth Spies (CDA) beperkt zich voornamelijk tot het verwerpen van kritiek van bouwexperts. Gisteren in tv-programma Jinek: het preventief ontruimen van de woningen direct naast de pontons was niet nodig „omdat er allerlei veiligheidsplannen van te voren zijn doorgenomen”. Iedereen die bij de aanbesteding meedingt naar zo’n klus „moet aangeven hoe risico’s zijn afgedekt”. Volgens Spies is dat toen „kennelijk” door het betrokken bedrijf gedaan. „Laten we ons tot de feiten beperken.”

Risico’s waren benoemd

Feit is dat het risico om omvallende kranen expliciet genoemd staat in een veiligheidsplan opgesteld in 2014 door ingenieursbureau Witteveen+Bos, in opdracht van gemeente Alphen. „Voor alle hijswerkzaamheden geldt dat er risico’s ontstaan op vallende materialen, (om)vallen van materieel of het raken van objecten.”

Maar dit veiligheidsplan was een algemene inventarisatie van alle mogelijke risico’s, 32 in totaal, van het risico op diefstal van werkmaterieel tot verdrinkingsgevaar. Hetzelfde ingenieursbureau stelde in april 2014 ook een zogenoemd ‘risicodossier’ op, met een ranglijst van de gevaren van de renovatie van de Julianabrug. Ongelukken tijdens de werkzaamheden staan in de middenmoot.

Witteveen+Bos maakt zich meer zorgen over valkuilen als het mislopen van een flora- en-faunaontheffing, en over een te lange levertijd van de tandwielkast die nodig is voor de aandrijving van de brug. Het ingenieursbureau beantwoordt geen vragen en verwijst door naar de gemeente.

Ironie van het ongeluk is dat de renovatie van de in 1955 gebouwde Julianabrug de oplossing had moeten zijn van problemen die Alphen al jaren plagen. In november 2011 nog zei wethouder Kees van Velzen (CDA) dat zijn gemeente aan een ramp was ontsnapt. Roest in de draaipunten van de brug zorgde voor onmiddellijk instortingsgevaar.

Onderhoud liet te wensen over

Uit extern deskundigenonderzoek bleek dat het onderhoud aan de brug te wensen overliet. Maandenlange reparatie volgde, maar ook daarna was de brug niet in orde, aldus de gemeente in 2012: „Het is niet te garanderen dat op korte termijn geen uitval plaatsvindt of dat er geen reparaties aan andere delen van de brug noodzakelijk zijn.”

De Delftse hoogleraar staalconstructies Frans Bijlaard – die Alphen nu bekritiseert om het niet evacueren van woningen – zei in 2012 dat de brug „als geheel” slecht is. „Het is een oude brug die gebouwd is in een tijd dat de kwaliteit van de materialen te wensen overliet.” Omwonenden hadden last van geluidsoverlast: door „een klappend wegdek” maakte de brug volgens hen een hels kabaal elke keer als er een vrachtwagen of bus overheen reed.

Alphen ging over tot actie: het gedoe met de ‘eeuwige mankementenbrug’ moest voorbij zijn. De gemeente bestudeerde verscheidene varianten: bouwen van een nieuwe brug, renoveren of het maken van een onderdoorgang voor alle verkeer.

Renovatie van de brug was met 12,5 miljoen euro verreweg de goedkoopste optie. Een nieuwe brug was twee keer zo duur. Nog een voordeel van opknappen: bij deze variant was er minder risico op bouwschade, aldus de gemeente. De brug zou na renovatie een halve eeuw meekunnen.

Renovatiekosten vielen lager uit

Begin 2013 stemde de gemeenteraad unaniem in met renovatie. Een aanbesteding volgde, en de keuze viel op bouwbedrijf Mourik-Groot Ammers, en het Friese BSB Staalbouw, gespecialiseerd in het onderhoud van bruggen en kranen. Mourik/BSB was de enige partij die meedeed aan de gunning. „Dat verbaasde ons”, zei commercieel directeur van BSB Leo van der Bij gisteren tegen deze krant. „Misschien lag dat aan de complexiteit van het geheel.” Een woordvoerder van gemeente Alphen zegt dat het vaker voorkomt dat er slechts één gegadigde is. In dit geval kwam dat mogelijk door de „beperkte financiële omvang” voor een toch ingewikkelde klus: een nieuwe brug bouwen levert bedrijven bijvoorbeeld meer geld op.

Hoe dan ook: volgens de gemeente voldeed Mourik/BSB aan de kwaliteitseisen. Financieel was er een flinke meevaller: de bedrijven rekenden 5,6 miljoen euro – veel minder dan de begrote 12,5 miljoen. „De klus was op aandringen van de raad ruim begroot, vanwege mogelijke onverwachte kosten”, zegt de woordvoerder.

Eind september 2014 werd de gunning verleend. De bouw begon dit voorjaar en moest eind deze maand zijn afgerond. Tot Alphen alsnog het ongeluk overkwam dat het juiste beoogde af te wenden.