Zo’n massa kan zwaaien, daar denk je over na

Het is niet eenvoudig om vanaf het water met twee kranen een brugdeel op te tillen. En ongewoon is het ook niet. Hoe kon het zo ontzettend misgaan?

Tientallen keren bekeek Richard Krabbendam, een adviseur op het gebied van zwaar transport, gisteren de video van het ongeval in Alphen aan den Rijn. „Met twee kranen hijsen ze dat brugdeel zo van bakboord- naar stuurboordkant. Het gevaarte zwenkt veel te snel tussen twee kranen door. ‘Dat gaat niet goed’, wil je roepen. Het gewicht verplaatst en toch zwenken ze maar door.”

Volgens Daan Deij, directeur van kraanverhuurbedrijf BKV, zie je de pontons waarop de kranen staan wegzakken. „De kranen zwenken nog even in de gunstige richting van het ponton. En dan gaan ze.”

Krabbendam: „Het is onbegrijpelijk dat dit zo heeft kunnen gebeuren. Zo’n last oppakken met twee kranen is al ingewikkeld op een vaste bodem, laat staan op twee pontons. Dat kan ook niet.”

Maar volgens Deij hoeft het helemaal geen probleem te zijn. „Wij hijsen elke dag wel iets met twee kranen. Of met zes. Ook vanaf het water. We plaatsen bruggen en hoogspanningsmasten, en daarbij is het heel normaal om met pontons te werken.”

Waar het hier misging? Adviseur Krabbendam spreekt van „onzorgvuldigheid”. Deij wil daar nog niets van weten. „Over de oorzaak kan je alleen maar speculeren, dus laten we eerst het onderzoek afwachten.”

De brug moest bijna weer in gebruik

Dat wordt nu in ieder geval uitgevoerd door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, die gisteren meteen iemand voor een eerste verkennend onderzoek naar de plek stuurde waar de verbinding over de Oude Rijn had moeten komen. Ook bouwbedrijf Mourik, dat verantwoordelijk is voor de bouw van de Julianabrug, wil nog niets zeggen over de mogelijke oorzaak. „Wij zijn uitermate geschokt door het ongeval en ons medeleven gaat uit naar alle getroffen mensen”, laat een woordvoerder weten.

Samen met BSB Staalbouw won het bedrijf vorig jaar voor ruim vijf miljoen euro de aanbestedingsprocedure voor het vervangen van de Koningin Julianabrug, één van de vijf grote beweegbare bruggen in de gemeente. Bij een reparatie in 2011 bleek dat de brug aan het einde van haar levensduur was gekomen. Twee jaar later besloot de gemeente om de brug helemaal te vervangen. Tegelijkertijd konden dan geluidsschermen worden aangebracht voor het terugdringen van het verkeerslawaai voor de omliggende woningen. Het nieuwe wegdek, dat door BSB in het Friese Bergum werd gebouwd, werd vorige week op een ponton geplaatst en over het IJsselmeer richting Alphen aan den Rijn vervoerd voor installatie. Het was de laatste fase van het project: vanaf 28 augustus hadden Alphenaren eigenlijk weer van de brug gebruik moeten kunnen maken.

Waren de pontons wel breed genoeg?

BSB Staalbouw was gisteren niet bereikbaar voor commentaar. Ook Peinemann, de eigenaar van de omgevallen kranen, deed geen mededelingen. Hoofdaannemer Mourik wil eerst het onderzoek afwachten.

Daarbij moeten in ieder geval twee vragen worden beantwoord, aldus Bas Jonkman, hoogleraar Waterbouwkunde aan de TU Delft. „Het kan altijd gebeuren dat zo’n grote massa net iets uit de richting zwaait. Daar moet van tevoren over nagedacht worden. Waren deze pontons wel breed en stabiel genoeg? Was er genoeg massa aan de onderkant?”

Daarnaast moet er duidelijkheid komen over de manier waarop de pontons waren gestabiliseerd. Jonkman: „Er zijn technieken waarbij palen worden gebruikt om te zorgen dat alles stabiel blijft. Het is nog onduidelijk of dat hier ook is gebeurd, of dat er alleen boten aan de zijkant zijn gebruikt om de boel stabiel te houden.”

De pontons werden geleverd door Van der Wees Transport Groep uit Dordrecht, maar manager watertransporten Jan Strijdhorst wil voorlopig geen commentaar geven over het ongeval. „Daar schieten wij niets mee op. Ik moet nu eerst met de verzekeringsman praten, dat is belangrijker.”