‘Voor sluiting van de Griekse banken werden er miljarden euro’s per dag opgenomen’

Dat schreven wij in deze krant.

Illustratie Emmelien STavast

De aanleiding

Nadat de onderhandelingen tussen Griekenland en de internationale schuldeisers eind juni compleet waren ingestort, sloten Griekse banken op 29 juni hun deuren. Kapitaalcontroles werden ingesteld en Grieken mochten maximaal 60 euro per dag opnemen. „Voor de banken sloten werden er miljarden euro’s per dag opgenomen”, schreven we in deze krant toen er halverwege juli alsnog een akkoord werd gesloten. Maar klopt dat wel?

Waar is het op gebaseerd?

Niet op officiële cijfers. De Griekse centrale bank deed in juni geen officiële mededelingen over de omvang van de bankrun die gaande was. Wel zongen er via de persbureaus en internationale media veel verschillende bedragen rond „op basis van bronnen”. Van 400 miljoen tot meer dan een miljard op een dag, tot 2 miljard in drie dagen tijd en vier miljard in een week. Dat er veel geld van de rekeningen werd gehaald was duidelijk, maar eigenlijk wist niemand precies hoeveel.

En, klopt het?

Inmiddels zijn we een ruime maand verder. Vorige week heeft de Griekse centrale bank de maandelijkse balansrekening over de voorgaande maand gepubliceerd. Uit dat A4’tje valt onder meer op te maken hoeveel geld de Grieken in juni precies van hun rekening hebben gehaald: 7,58 miljard euro, waarvan ongeveer 70 procent in cash werd opgenomen.

Die 7,58 miljard is het bedrag dat door Griekse particulieren en bedrijven werd opgenomen. Buitenlandse spaarders en lokale overheden haalden ook een paar miljard weg, waardoor de totale Griekse gelduitstroom in juni op 10,67 miljard uitkomt.

Dit is veel geld, maar zeker geen ‘miljarden per dag’. Het is te simpel om die tien miljard te delen door het aantal werkdagen in juni, legt econoom Manos Giakoumis uit, hoofdanalist van de Griekse website Macropolis. „De laatste dagen van juni kun je eigenlijk niet meetellen. Officieel gingen de kapitaalcontroles in op 29 juni, maar al vanaf 25 juni raakten pinautomaten leeg, waardoor er eigenlijk ook al sprake was van een vorm van kapitaalcontrole.”

Ook begon de echte onrust pas halverwege de maand juni. („Nee, echt, dit wordt dé week voor Griekenland”, kopte nrc.next op 15 juni.) Werden de miljarden in die dagen van de rekeningen gehaald?

Uit het maandoverzicht van de Griekse centrale bank valt dit niet op te maken, aangezien de cijfers niet per dag worden gespecificeerd. Maar Giakoumis heeft wel een „grove schatting” op basis van de noodsteun die door de ECB stapsgewijs werd verhoogd. Die verhogingen komen volgens hem min of meer overeen met de daadwerkelijke gelduitstroom. „Op 10 juni werd de noodsteun met 2,3 miljard verhoogd. Waarschijnlijk was dat geld een week later op, want op 17 juni kwam er nog 1,1 miljard bij.” Die week blijft een akkoord uit en loopt het noodkrediet snel op. Zo werd twee dagen later, op 19 juni, het limiet al verhoogd met 1,8 miljard. Op 22 juni komt er nog eens 1,9 miljard bij.

Voor wie heeft meegeteld: dat is sinds 17 juni 4,8 miljard in zes dagen tijd. Giakoumis: „Dat was waarschijnlijk genoeg voor een dag of acht.” Dat zijn dus geen miljarden per dag, hoewel Giakoumis wel aantekent dat „geen dag hetzelfde was” in juni. „Er kan best een dag tussen hebben gezeten met een uitstroom van meer dan een miljard, maar dan zal het de volgende dag veel minder zijn geweest.”

Conclusie

Eind juni werd er heel erg veel geld van de Griekse rekeningen gehaald: ruim 10 miljard in totaal, blijkt nu uit cijfers van de Griekse centrale bank. Wellicht heeft er een dag tussen gezeten waarbij er meer dan een miljard werd opgenomen, maar het is zeker niet zo dat er voordat de banken sloten „miljarden euro’s per dag” werden opgenomen. Dit is onwaar.