Nieuwe uitdaging voor Kiev: een ballingenregering

President Oekraïne in exil

Het ancien régime van Viktor Janoekovitsj heeft in Moskou ballingenregering gevormd.

Het Kremlin zegt er niets mee te maken te willen hebben. Maar om de hoek in Moskou resideert een Oekraïense president in ballingschap. In Hotel Oekraïne heeft oudpremier Nikolaj Azarov gisteren een tegenregering gepresenteerd. Ze noemt zich Comité Redding Oekraïne en is uit op de val van het „misdadige bewind” van president Porosjenko.

Staatshoofd in exil moet Vladimir Olejnik worden. Azarov zelf heeft die beker aan zich voorbij laten gaan. Hij wordt geassocieerd met de verdreven president Janoekovitsj. Tijdens de burgerrevolte in 2014 nam Azarov als eerste in Kiev de benen om in Wenen zijn spaartegoeden bij de Raiffeisenbank in veiligheid te brengen. Bovendien is Azarov (1947) niet in Oekraïne maar in Rusland geboren en getogen.

Olejnik (1957) is wel een Oekraïener. Maar zijn politieke palmares is pover. De apparatsjik heeft een neus voor ongelukkige timing. In 1991 studeerde hij af aan de Hogere Partijschool in Odessa. Een paar maanden later werd de communistische partij ontbonden wegens betrokkenheid bij de mislukte coup. In 1999 deed hij een gooi naar het presidentschap. Hij trok zich terug ten gunste van een ex-chef van de staatsveiligheidsdienst SBOe, een man die op de ‘loonlijst’ van de Russische geheime dienst stond. De samenwerking werd een fiasco: 8 procent der stemmen haalden ze.

Olejnik wordt gezocht door de Oekraïense justitie. Als parlementslid van de regeringspartij was hij co-auteur van een reeks draconische wetten waarmee het ancien régime de burgerrevolte dacht te smoren. Het tegendeel gebeurde. Ruim een maand later waren bijna alle steunpilaren van het bewind met de president het land ontvlucht. Ook Olejnik week uit. Hij vestigde zich in Jalta op de Krim.

Het Comité Nationale Redding wil zijn vingers nu niet meer branden aan Janoekovitsj. Sterker, ze willen hem voor de rechter brengen. „Dit mens is eerder meer dan minder schuldig aan de gebeurtenissen. Hij hoort samen met Porosjenko in het beklaagdenbankje”, zei een comitélid gisteren.

Olejnik belooft wel dat hij in de Donbas tot elk compromis met de pro-Russische rebellen bereid is om de eenheidsstaat te behouden. „Eén taal en twee landen is slecht. Eén land en twee talen is goed”, zei hij tijdens de presentatie in het Moskouse hotel-Oekraïne, een gebouw in de stalinistische empirestijl uit de jaren vijftig.

Het reddingscomité wordt betaald door lokale zakenlui. „Het comité werkt in feite al lang”, aldus Olejnik. Azarov deed het af met een grap. Hij zei: „Porosjenko & Co. financiert ons”.

De echte vraag is echter of en hoe Rusland achter de ballingenregering staat. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov zei dat „het Kremlin uiteraard geen enkele relatie met dit initiatief heeft”. Maar feit is wel dat de „situatie in Oekraïne verre van ideaal is”, liet Peskov niet na te benadrukken.

Of het Kremlin nu wel of niet aan de touwtjes trekt, de hoofdredacteur van het onafhankelijke radiostation Echo Moskvy noemde Olejnik gisteren een „nieuwe Kuusinen”, een referte naar een Finse communist die in 1939 door Stalin werd aangewezen als premier van de niet bestaande Finse Democratische Republiek. Kort daarna verloor de Sovjet-Unie de oorlog die deze republiek had moeten forceren.