14 jaar voor ‘Machiavelli van Libor’

Na hoge boetes voor onder meer de Rabobank, krijgt nu de eerste handelaar een zware celstraf.

Nadat banken de afgelopen jaren miljarden aan boetes en schikkingen betaalden, heeft nu voor het eerst een handelaar een grote straf gekregen voor de manipulatie van de Liborrente.

Gisteren veroordeelde een Londense rechtbank de Brit Tom Hayes (35) tot 14 jaar cel voor fraude. De veroordeling van Hayes, die door een fraudeonderzoeker „de Machiavelli van Libor” werd genoemd, is volgens de rechter „een signaal voor de bankensector”.

Het Liborschandaal is een van de grootste fraudezaken uit de geschiedenis van n de financiële sector. De London Interbank Offered Rate (Libor) is de gemiddelde rente die banken elkaar in rekening brengen. Het speelt een cruciale rol omdat het de basis vormt voor duizenden miljarden euro’s aan renteproducten als hypotheken en leningen. Libor wordt dagelijks berekend op basis van rentes die een selecte groep banken doorgeeft. Jarenlang spanden handelaren van onder meer Rabobank en Deutsche Bank samen om de dagelijkse Liborstand voor eigen gewin te manipuleren.

Angst voor de cel

Hayes deed dat van 2006 tot 2010, terwijl hij in Tokio werkte voor UBS en Citigroup. In de drie jaar bij UBS droeg hij 260 miljoen pond (366 miljoen euro) bij aan de omzet van de bank. Dat viel op, vandaar dat andere banken hem probeerden weg te lokken. Het lukte Citigroup, waar al snel werd ontdekt dat Hayes Libor manipuleerde.

Uit angst voor celstraf in de VS besloot Hayes vervolgens zijn misdaden op te biechten aan het Britse fraudeteam. Volgens zijn advocaat was Hayes niet zo gehaaid als de aanklagers deden voorkomen.

Hayes werd door collega’s ‘Chocolate Tommy’ genoemd omdat hij in het café liever chocolademelk dronk dan bier. Tijdens het proces werd benadrukt dat hij lijdt aan een lichte vorm van autisme. Volgens de verdediging was Hayes dan ook niet bezig met het al dan niet strafbare karakter van de manipulatie, maar met de technische details. „Hij stond op met Libor en ging ermee naar bed.”

De jury in Southwark Crown Court en rechter Cooke gingen daar niet in mee. Cooke noemde Hayes „extreem intelligent” en „hebzuchtig”. „Rechtschapenheid en eerlijkheid zijn essentieel [in de City], net als vertrouwen. De Libor-activiteiten waarin u een leidende rol speelde, brachten dat in gevaar”, aldus rechter Cooke die met het vonnis dus een voorbeeld wil stellen.

Miljardenboetes

Bij het manipuleren van de Libor waren werknemers van verschillende grote banken betrokken. Geen van die banken is ooit vervolgd. Dat is de betrokken autoriteiten geregeld op kritiek komen te staan.

In oktober 2013 trof Rabobank een schikking van 774 miljoen euro met autoriteiten in de VS, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Het leeuwendeel van dat bedrag belandde bij Amerikaanse autoriteiten. Het Nederlandse Openbaar Ministerie ontving 70 miljoen euro. Topman Piet Moerland trad vervroegd terug.

Deutsche Bank schikte in april voor 2,5 miljard dollar (2,3 miljard euro) met Britse en Amerikaanse autoriteiten en het Zwitserse UBS legde in 2012 1,5 miljard dollar neer. De banken hebben de fraude nu achter zich kunnen laten, maar voor de betrokken handelaren is het schandaal nog lang niet klaar.

Voormalig Rabobank-handelaar Paul Robson gaf vorig jaar augustus zijn rol in de Liborfraude toe voor een rechter in New York. In 2017 krijgt hij zijn straf te horen. In navolging van Hayes wachten in Londen nog dertien andere handelaren op het begin van hun proces, onder wie zes van zijn directe collega’s. Hun proces begint op 21 september.