Scherm kwetsbare jongeren af van Facebook

Illustratie Cristina Sampaio

Het ontbeert de geestelijke gezondheidszorg aan beleid voor internettoegang. Mijn dochter is daar slachtoffer van. Zij zit op de gesloten afdeling van een psychiatrische instelling en zet niets verhullende foto’s op Twitter en Facebook met provocerende teksten eronder. Zij ziet zichzelf als ‘aso-bitch onder de rappers’ en vraagt om ‘een nacht los te gaan’. De kliniek wist van niets.

In praktisch iedere kliniek heeft elke ‘cliënt’ alle sociale media binnen handbereik. Op de afdeling staat meestal een computer in de gemeenschappelijke woonkamer. Soms kunnen ze met hun telefoon online via wifi.

Hebben GGZ-werkers wel voldoende zicht op wat zich dan in de hoofden van hun patiënten afspeelt, verward als ze soms zijn?

Mensen met een ernstige psychiatrische aandoening zijn zich vaak niet bewust van de gevaren van sociale media. Zij plaatsen onbekommerd berichten en foto’s van zichzelf en zoeken contact met figuren die azen op makkelijke prooien. Vrouwen maken zich zo een potentieel slachtoffer van de prostitutiewereld. Ook van mannen kan misbruik worden gemaakt, denk aan identiteitsfraude of oplichting.

‘De kliniek is geen gevangenis’, zeggen ze in de GGZ. Dat klopt. Ik zeg: criminelen in een gevangenis worden afgeschermd van de online wereld. Zij krijgen slechts beperkt toegang om te voorkomen dat zij hun duistere praktijken voortzetten. Voor onze meest kwetsbare burgers zou moeten gelden dat zij voor zo lang als dat nodig is online worden afgeschermd. Bij een gedwongen opname geldt dit des te meer. Dan is een patiënt gebaat bij een prikkelarme omgeving. Als patiënten een tijdje niet online zijn, kunnen zij een wereld ontdekken waar zij mogen zijn. Hun vaardigheden nemen toe, hun eigenwaarde wordt vergroot. Een voorwaarde voor weerbaarheid. Pas dan kan de volgende stap worden gezet: psycho-educatie zodat zij leren omgaan met internet.

Vanuit de overheid wordt E-health voor ambulante patiënten voorgesteld als het ei van Columbus. Dat deze panacee de doos van Pandora kan zijn, daar lijkt niet over te zijn nagedacht. Patiënten met een ernstige psychiatrische aandoening kampen vaak met gevoelens van eenzaamheid die toenemen wanneer zij zelfstandig wonen. Hun toevlucht is dan de online wereld waar ze zonder toezicht contact kunnen leggen met kwaadwillende lieden.

Ik pleit er voor dat GGZ Nederland met instellingen en Ypsilon in gesprek gaat om beleid te ontwikkelen.

Vele ouders, ik ben een van hen, moeten nu met lede ogen aanzien hoe hun (jongvolwassen) kind in een psychiatrische instelling wordt blootgesteld aan de gevaren van de online wereld, om nog maar te zwijgen over ambulante patiënten. Hun veiligheid is in het geding.

Redactielid Ypsilon, vereniging van familieleden en naasten van mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor psychoses. Ze werkte bij het OM en de Reclassering, nu bij de politie.