‘Ecotoerisme levert voor natuurbescherming veel meer geld op dan trofeejacht’

Dat schreef bioloog Freek Vonk op zijn Facebookpagina.

De aanleiding

Eén van de argumenten in de discussie rond de neergeschoten Zimbabwaanse trofeeleeuw Cecil was dat jagen goed is voor natuurbescherming. De trofeejacht, zoals van tandarts Palmer en de leeuw die hij voor ruim 50.000 dollar mocht doodschieten, zou inkomsten genereren en dat geld zou weer terugvloeien naar de wildparken. Dat zei bijvoorbeeld een woordvoerder van de Zuid-Afrikaanse jachtassociatie zaterdag in deze krant.

Kulargument, vindt Freek Vonk. De bekende bioloog liet via Facebook van zich horen over de kwestie-Cecil, terwijl hij op pad was op de Galápagos-eilanden. Hij schreef: „Argumenten dat jagen geld oplevert voor natuurbescherming is natuurlijk totale onzin. Dit argument wordt altijd door jagers zelf gebruikt. Diverse studies (o.a. Africa Geographic) hebben aangetoond dat met ecotoerisme veel meer geld wordt opgehaald en veel meer banen worden gecreëerd. Dus shut up op dit punt.”

Klopt dat? Levert ecotoerisme veel meer geld op voor natuurbescherming dan jaagtoerisme?

Waar is het op gebaseerd?

Africa Geographic, dat door Vonk wordt genoemd, is een online magazine over (de mooie kanten van) de Afrikaanse natuur en reizen. Daar hoef je niet lang te zoeken naar een blog uit 2013 die verwijst naar twee kritische rapporten over de trofeejacht, van het Australische instituut Economists At Large (in opdracht van de African Lion Coalition) en van het IUCN, een internationale organisatie voor natuurbescherming.

En, klopt het?

Moeilijk: de kritische rapporten over trofeejacht komen uit de hoek van natuurbeschermers, terwijl Vonk het economische argument vóór jaagtoerisme afdeed als ongeloofwaardig juist omdat het afkomstig was uit de hoek van jagers. Wie consequent is, moet de argumentatie van beide kampen even kritisch wegen.

We bekijken eerst de opbrengst van jaagtoerisme versus die van ecotoerisme. Daar biedt het Economists At Large-rapport op het eerste gezicht heldere, duidelijke data over. Tabel 4 toont per land de omzet van de trofeejacht ten opzichte van de gehele toerismeomzet. Om twee voorbeelden te noemen: in Zuid-Afrika bracht toerisme 9,5 miljard dollar op, trofeejacht had daar met 112 miljoen een aandeel van slechts een procent in. Voor Zimbabwe was de verhouding 634 miljoen tegen 20 miljoen.

Dat zou ondersteuning voor Vonks stelling kunnen zijn. Maar wat is de bron voor die cijfers? De totaalomzet komt uit een rapport uit 2012 van het toerismebureau van de VN, de jachtomzet uit een studie uit 2006 van drie Afrikaanse wetenschappers (die de Economists overigens niet helemaal betrouwbaar vinden). Tussen 2006 en 2012 zit veel tijd, dus de vergelijking is wat dubieus, want de jachtindustrie is de laatste jaren juist erg gegroeid. Zie het cijfer dat her en der genoemd wordt (ook in deze krant) als de totale opbrengst van de huidige jacht in Zuid-Afrika: 500 miljoen euro – het verschil met 112 miljoen is enorm. Dat halve miljard blijkt wel uit 2010 te stammen; en recentere cijfers zijn er niet.

Aan de andere kant van de vergelijking gaat het ook moeilijk: we dienen namelijk wel onderscheid te maken tussen ‘gewoon’ safaritoerisme en ‘ecotoerisme’. Dat laatste is een ietwat vage verzamelterm voor milieuvriendelijke safarivakanties. Dat maakt wel dat er geen specifieke cijfers zijn voor de omzet van ecotoerisme. En zoals de omzetten niet in ondubbelzinnige cijfers te vatten zijn, zo is ook het deel ervan dat terugvloeit naar natuurbescherming niet eenduidig.

Conclusie

De opbrengst van trofeejacht zou goed kleiner kunnen zijn dan die van ecotoerisme, maar exacte recente cijfers zijn er niet. Daarnaast is niet met cijfers aan te tonen dat natuurbescherming meer gebaat is bij ecotoerisme. Bij gebrek aan die onderbouwing beoordelen we de stelling daarom als niet te checken.

Ook een bewering tegengekomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met hashtag #nextcheckt