Atleten massaal aan de dope, tenminste, zo lijkt het

De atletiekwereld is opgeschud door een documentaire van de Duitse zender ARD. Uit uitgelekte bloedtests zou blijken dat zo’n 800 atleten afwijkende bloedwaardes hebben gehad. Maar betekent dat ook doping?

Volgens de Duitse zender ARD en The Sunday Times werd er in de atletiek tussen 2001 en 2012 op grote schaal doping gebruikt. Onder de verdachten zijn er ook olympische medaillewinnaars. Dat blijkt uit een documentaire die de Duitse zender zaterdag uitzond en die is gebaseerd op 12.000 uitgelekte bloedtests van 5.000 atleten. De informatie werd begin dit jaar gelekt en zou afkomstig zijn van een bron binnen de wereldatletiekfederatie IAAF. Het zou om de grootste gelekte bloeddatabase in de sportgeschiedenis gaan.

Uit de docu blijkt dat de Duitse journalist Hajo Seppelt een anonieme enveloppe kreeg bezorgd met daarin een memorystick. Daarop trof hij de verzameling data aan. Waarden van bloedmonsters dus, zoals die worden afgenomen bij een dopingcontrole.

Seppelt riep de hulp in van collega’s bij The Sunday Times, alsook die van twee vooraanstaande anti-dopingexperts uit Australië, Robin Parisotto en Michael Ashenden. In zijn eentje kon hij zo’n berg aan delicate informatie niet op waarde schatten.

Bij 1 op de 7 is iets afwijkends

De experts zijn na uitgebreide analyse duidelijk: 1 op de 7 atleten in de database heeft ooit afwijkende bloedwaarden gehad, omgerekend zo’n 800 atleten. Met afwijkend wordt hier bedoeld: waarden die 99 procent van de professionele atleten niet zouden hebben bereikt als ze het bij de toegestane methoden hadden gehouden, zeggen de experts. Dat geldt voor mannen én vrouwen. En het blijkt volgens hen niet om zomaar atleten te gaan: tussen 2001 en 2012 is 1 op de 3 medailles op WK en Olympische Spelen gewonnen door atleten die verdachte bloedwaarden lieten zien, waaronder 55 gouden medailles. Bij de meest recente Spelen, die van Londen, wonnen tien atleten medailles onder verdachte omstandigheden. Namen maakt de ARD uit privacyoverwegingen niet bekend, maar wel is duidelijk geworden dat de data van de snelste sprinter ter wereld, die van Usain Bolt, niet van het normale afwijken. Of er ook Nederlandse atleten in de database staan, was gisteravond niet bekend. De Atletiekunie was onbereikbaar voor commentaar.

De IAAF meldt in een verklaring op de website dat de informatie die de ARD en The Sunday Times in handen hebben gekregen, zonder toestemming naar buiten is gebracht, waarmee de organisatie niet ingaat op de authenticiteit van het materiaal.

De IAAF is sinds 2009 gemachtigd om atleten met afwijkende bloedwaarden te schorsen. Toen werd het biologisch paspoort ingevoerd en konden atleten op ieder moment, ook buiten het wedstrijdseizoen, worden gecontroleerd. Afwijkende bloedwaarden of gemiste controles leidden dan volgens de officiële lezing tot straffen, variërend van een paar maanden tot twee jaar schorsing. Maar volgens de Australische analisten zijn sinds de invoering van dat biologisch paspoort tenminste 70 atleten met afwijkende bloedwaarden de dans ontsprongen.

Maar wat betekent afwijkend?

Een belangrijke vraag om nog te beantwoorden is deze: wat behelzen nu eigenlijk de ‘afwijkende bloedwaarden’ waar steeds over wordt gesproken? Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, kan het wat deze resultaten betreft niet vertellen. „In iedere populatie komen afwijkende waarden voor. Als jij en ik getest zouden worden, zou dat ook best afwijkende resultaten kunnen opleveren. De genoemde Australische experts, die ik overigens hoog heb zitten, hebben zelf het oordeel ‘afwijkend’ gegeven. Maar ze zeggen er niet bij waarvan die tests dan afwijken.” Ram vindt dat met het getal van 800 verdachte atleten (de genoemde 1 op de 7) een te gechargeerde stap wordt gemaakt. Officieel worden atleten geschorst nadat eerst een individuele normaalwaarde is vastgesteld. Dat is in deze database niet gebeurd, denkt Ram.

De documentaire zal volgens hem niet leiden tot schorsingen. „Deze cijfers kunnen niet gelden als bewijsmateriaal. Daarvoor is een officiële afwijking in een dopingtest of in het bloedpaspoort nodig. De documentaire kan wel gerichtere acties tot gevolg hebben.” Het antidopingbeleid van de IAAF zal volgens Ram scherper worden.

Ram twijfelt niet aan de authenticiteit van de database, die dus zonder afzender in de brievenbus van de ARD verscheen. „Afgaande op de getoonde beelden, kan ik niet anders zeggen dan dat het bestand met getallen exact overeenkomt met het systeem dat mij bekend is.”