Abnormale bloedwaarden, wat zegt dat?

Achthonderd atleten hadden tussen 2001 en 2012 afwijkende bloedwaarden, blijkt uit gelekte database. „Het is nog geen bewijsmateriaal.”

Het geheel Russische podium van de 1500 m. op de WK 2005 wordt nu nadrukkelijk in verband gebracht met doping. Foto AFP/Eric Feferberg

De atletiekwereld staat perplex na de onthullingen van ARD en The Sunday Times over verdachte bloedwaarden bij één op zeven atleten in de periode 2001-2012.

Wat behelzen nu eigenlijk de ‘afwijkende bloedwaarden’? Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, kan het wat deze resultaten betreft niet zeggen. „In iedere populatie komen afwijkende waarden voor. Als jij en ik getest worden, zou dat ook best afwijkende resultaten kunnen opleveren. De door ARD en The Sunday Times geraadpleegde Australische experts, die ik overigens hoog heb zitten, hebben zelf het oordeel ‘afwijkend’ gegeven. Maar ze zeggen er niet bij waarvan die tests dan afwijken.”

Ram vindt dat met het getal van achthonderd verdachte atleten (de genoemde één op zeven) gechargeerd wordt. Officieel worden atleten geschorst nadat eerst een individuele normaalwaarde en een afwijking daarvan is vastgesteld. Dat is in deze database niet gebeurd, denkt Ram.

De documentaire van ARD zal volgens hem niet leiden tot schorsingen. „Deze cijfers kunnen niet gelden als bewijsmateriaal. Daarvoor is een officiële afwijking in een dopingtest of in het bloedpaspoort nodig. De documentaire kan wel gerichtere acties tot gevolg hebben, waarbij wel overtredingen kunnen worden vastgesteld.” Het antidopingbeleid van de IAAF zal volgens Ram scherper worden.

Ram twijfelt niet aan de authenticiteit van de database, die via een klokkeluider bij ARD belandde. „Afgaande op de getoonde beelden, kan ik niet anders zeggen dan dat de wijze van rapporteren exact overeenkomt met het systeem dat mij bekend is.”

Jan-Willem Landré, directeur van de Atletiekunie, zegt te zijn geschrokken van de documentaire, maar betreurt het lekken van de informatie aan de pers. „De database lijkt een tussenrapportage te zijn van het onderzoek dat de IAAF vorig jaar startte naar aanleiding van de eerste ARD-documentaire. Het bestand geeft wel aan hoe diep de IAAF onderzoek verricht.” Landré wil niet ingaan op de Nederlandse betrokkenheid, omdat hij de database eerst zelf in wil zien.

De wereldatletiekfederatie IAAF heeft in een verklaring op de website laten weten dat de informatie die de ARD en The Sunday Times in handen hebben gekregen, zonder toestemming naar buiten is gebracht, waarmee de organisatie niet ingaat op de authenticiteit. De IAAF bereidt een uitgebreide verklaring voor.

De IAAF is sinds 2009 gemachtigd om atleten met afwijkende bloedwaarden te schorsen. Toen werd het biologisch paspoort ingevoerd en konden atleten op ieder moment, ook buiten het wedstrijdseizoen, worden gecontroleerd. Abnormaal schommelende bloedwaarden of gemiste controles leiden dan volgens de officiële lezing tot straffen, variërend van een paar maanden tot twee jaar schorsing. Maar volgens de Australische analisten, die overigens ook betrokken waren bij de totstandkoming van het bewijsmateriaal tegen oud-wielrenner Lance Armstrong, zijn sinds de invoering van dat biologisch paspoort tenminste zeventig atleten met afwijkende bloedwaarden de dans ontsprongen.

Het is de tweede keer binnen een jaar dat de ARD met een grote dopingonthulling in de atletiek komt. In december 2014 bracht de omroep al aan het licht dat de Russische atletiek vol zit met dopinggebruikers, corrupte coaches en artsen. Die informatie was destijds afkomstig van oud-atlete Yulia Stepanova en haar man Vitali Stepanov, die voor draaiende (verborgen) camera’s officials van de Russische atletiekbond, coaches en andere atleten een dopingbekentenis lieten doen. Het echtpaar is Rusland inmiddels ontvlucht uit angst voor represailles. Na de onthullingen van vorig jaar richtte de wereldwijde dopingautoriteit WADA een onafhankelijke commissie op die onderzoekt of het materiaal van de ARD juist is. Dat onderzoek is nog niet af.

Na de eerste documentaire stapten diverse bobo’s uit de Russische atletiek op. Coaches keerden achter de schermen echter vaak weer terug in de atletiek, bijvoorbeeld op de meest recente EK indooratletiek in Praag.