Column

Tsipras als redder van de natie - misschien

Lijkt Alexis Tsipras op Charles de Gaulle, de Franse generaal? Dat lijkt vergezocht. Toch is deze verwantschap wel wat Kostas Vergopoulos laatst in de Franse krant Le Figaro suggereerde. Deze Griekse oud-hoogleraar economie aan een Parijse universiteit is een kennis van Tsipras. Ze voeren, zegt hij, bij tijd en wijle discussies over de economie.

Waar Vergopoulos zijn vergelijking op baseert? Op de manier waarop de Gaulle in 1958 de onafhankelijkheid van Algerije organiseerde. De Gaulle was geliefd bij Fransen die wilden dat Algerije Frans bleef. Frankrijk zat in een diepe crisis over Algerije. Dit leidde tot een golf van geweld. De Franse politiek werd compleet lamgelegd. De zittende president slaagde er niet in om dit te bezweren. En daar stond De Gaulle, in juni ’58, voor een jubelende menigte kolonisten (er woonden een miljoen Fransen in Algerije, die doodsbenauwd waren dat Parijs het land zou laten gaan) op het balkon van een regeringsgebouw in Algiers en riep: „Je vous ai compris!” (Ik heb u begrepen). Mede daardoor werd hij even later president. En wat deed De Gaulle vervolgens, tot veler verbazing? Hij besloot Algerije toch de onafhankelijkheid te geven.

Tsipras, zegt Vergopoulos, „is met dezelfde manoeuvre bezig. Wat hem aan de macht hielp, is teleurstelling over de Brusselse politiek. Maar nu wil hij het volk verzoenen met de eurozone.” Ofwel, ook Tsipras zei eerst „ik heb u begrepen!” – om nu exact het omgekeerde te doen. Hij wil er één ding voor terug, zegt Vergopoulos: schuldvermindering. Die krijgt hij wel, later, als hij zich tenminste serieus aan de deal van 13 juli houdt. De titel boven het Figaro-stukje, dat al op 9 juli verscheen, luidt: ‘Alexis Tsipras, metamorfose van linkse ideoloog tot ‘redder van de natie’.’

De vergelijking met De Gaulle verduidelijkt waarom Tsipras al voordat hij premier werd, toekomstig minister van Financien Varoufakis een plan-B liet ontwerpen: voor een parallelle munt. Dit kon een terugkeer naar de drachme mogelijk maken, mocht het foutlopen met de trojka. Tsipras geloofde toen nog dat zo’n terugkeer een optie was. Volgens Varoufakis lag dit plan-B eind juni inderdaad klaar. Maar vooral ook verklaart de vergelijking met De Gaulle waarom Tsipras in de nacht van 26 op 27 juni, toen hij bijna een deal had met de trojka en andere eurolanden, plotseling de onderhandelingen afbrak en een referendum aankondigde over het ‘aanbod’ van de trojka. Zoals De Gaulle gaandeweg begreep dat hij de oorlog om Algerije niet kon winnen, zo was het Tsipras gaan dagen dat zijn positie uitzichtloos was. Hij kon kiezen tussen een deal sluiten en thuis als verrader worden gehoond, of de deal opblazen en de eurozone verlaten. De tweede optie vond hij nog erger dan de eerste.

Het gerucht gaat dat Tsipras, die campagne voerde voor ‘nee’, stilletjes hoopte dat de Grieken ‘ja’ zouden zeggen. Maar ‘nee’ won. Dit gaf Tsipras de status van winnaar, van moedige patriot die vocht voor Griekenland. Die status geeft hem de rugdekking voor zijn U-bocht, zoals De Gaulle zijn presidentschap gebruikte voor de zijne. Daarom liet Tsipras Varoufakis het drachmeplan niet uitvoeren. Varoufakis voelde zich gepakt en vertrok. Dit gaf Tsipras een opening richting de trojka en maakte het akkoord van 13 juli mogelijk.

Tsipras’ plan kan nog honderd keer van de rails lopen. Varoufakis laat het er, met sappige onthullingen, niet bij zitten. Maar als Tsipras inderdaad De Gaulle als voorbeeld heeft, zal hij één ding voor ogen houden: de Franse generaal bleef tien jaar aan de macht. Sterker, hij was een van de meest gerespecteerde presidenten die Frankrijk ooit had.