Een zomercursus dankbaarheid

Hoe profiteer je optimaal van je vakantie? Hoe zorg je dat die paar dagen weg je echt goed doen? Een aanpak die wetenschappelijk goede kaarten heeft, is om van je vakantie een oefening in dankbaarheid te maken. Een korte zomercursus.

Allereerst: wat is dankbaarheid? De meeste onderzoekers die zich ermee bezighouden noemen twee kenmerken. Dankbaarheid draait om de ervaring van iets positiefs, waarvoor je niet zelf verantwoordelijk bent. Een cadeautje dus. Onverdiend.

Op basis van zo’n definitie zou je denken dat je geen invloed hebt op je eigen dankbaarheid. Maar dat is niet het geval. Dankbaarheid hoeft geen gevoel te zijn dat je overvalt.

Je kunt het ook zien als een levenshouding of een deugd die je kunt cultiveren. Door bewust aandacht te besteden aan de positieve dingen die je meemaakt (zometeen een paar aardige oefeningen hiervoor).

Jezelf oefenen in dankbaarheid heeft positieve effecten. Niet helemaal onverwacht: het is goed voor je geestelijke gezondheid. Je ervaart meer geluk en minder negatieve emoties. Iets opmerkelijker: mensen die in experimenten worden gestimuleerd meer dankbaarheid te tonen dan ze gebruikelijk doen, worden ook lichamelijk gezonder.

Wie groeit in dankbaarheid, raakt minder vaak ziek, krijgt een lagere bloeddruk en gaat meer sporten. En wie zijn dankbaarheid regelmatig uit naar anderen – levenspartner, gezin, vrienden, collega’s – verbetert zijn relaties.

Goed. Dat klinkt allemaal best aantrekkelijk. Dus hoe doe je dat, dankbaar zijn? Een paar technieken die effectief bleken in experimenten.

1 Neem elke dag een vast moment om in je hoofd je ‘zegeningen te tellen’. Bijvoorbeeld vlak voordat je gaat slapen. Zet op een rijtje wat er goed ging.

2 Houd een dankbaarheidsdagboek bij. Noteer wekelijks minstens drie dingen waarvoor je dankbaar bent.

3 Schrijf minstens maandelijks één bedankje – een kaart, app of e-mail – aan iemand die je ergens mee heeft geholpen. Dit is ook een prima gewoonte voor als je weer aan het werk bent. Onderzoek laat zien dat collega’s die je bedankt (ja, ook voor dingen die ‘gewoon’ bij hun werk horen) gemiddeld betere prestaties gaan leveren.

4 Een van de meest effectieve oefeningen: schrijf een brief aan iemand die je eigenlijk al veel eerder had moeten bedanken en breng deze daarna persoonlijk langs. Het geluksgevoel dat dit oplevert begint meteen en blijft een aantal weken meetbaar.

5 Een heel andere techniek: denk af en toe aan dood en verlies. Sta stil bij je eigen sterfelijkheid en die van je dierbaren. Stel je voor dat mooie en goede dingen die je hebt meegemaakt nooit gebeurd waren. Of geef – tijdelijk – daadwerkelijk iets op waar je van geniet. Het contrast met je werkelijke leven leidt tot meer gevoelens van dankbaarheid.

Wat ook kan helpen, is jezelf betrappen op de tegenhanger van dankbaarheid. De gedachte dat je gewoon recht hebt op de goede dingen die je overkomen. Misschien is dat juist voor Nederlanders iets om mee te starten. Volgens psychologen Seligman, Peterson en Park bungelt ons land qua dankbaarheid namelijk hopeloos onderaan de ranglijsten. Samen met onder meer de Scandinavische landen, Nigeria en Oezbekistan.

Dankbaarheidsonderzoeker Robert Emmons zegt het mooi. We moeten ons realiseren dat we onszelf niet ‘gemaakt’ hebben. En dat we anderen nodig hebben om ons leven te leiden. Het is de kunst om daar oog voor te krijgen.

Een vakantie is een prima moment om daarmee te beginnen.