Steve Mokone: ‘niet alleen voetbalheld, maar ook zeer gewelddadig’

Als eerste zwarte profvoetballer op de Nederlandse velden groeide de onlangs overleden Steve Mokone uit tot een legende. Hij was behendig, trefzeker en zeer geliefd bij het publiek. Maar Mokone was ook een uiterst gewelddadige man, zegt zijn dochter in een blog, waarin ze ingaat op de duistere zijde van haar vader.

Over die kant van Mokone werd na zijn overlijden, in maart van dit jaar, echter nauwelijks gesproken. Het ging toen over de ‘onuitwisbare indruk’ die hij had achtergelaten in Almelo, waar hij in de jaren ’50 speelde voor Heracles. Want mede dankzij Mokone – bijgenaamd ‘De Zwarte Meteoor’ – promoveerden de Tukkers naar de Eerste Divisie.

Twitter avatar NHCSouthAfrica NHC South Africa Former pupils of #Ohlange: 1st black #SouthAfrican footballer pro. European league, #Kalamazoo S Mokone #SAHeritage http://t.co/WGE3NStURz

En natuurlijk kwam Mokone’s rol in de strijd tegen de Apartheid in zijn geboorteland Zuid-Afrika veelvuldig ter sprake. Of de politieke betogen die hij na zijn loopbaan in lokale kranten schreef. De dag na zijn dood werd Mokone herdacht in het Polman-stadion in Almelo. Niet met een minuut stilte, maar met een minuut applaus.

‘Hij kneep de keel van mijn hond dicht’

Maar daarmee is niet het hele verhaal van Steve Mokone verteld, zo schrijft zijn dochter Thandi in een blog voor The New York Times. Pas nu haar vader is overleden durft ze te vertellen wat voor man haar vader óók was. Want nu hoeft ze niet langer te vrezen voor represailles.

In de krant vertelt Thandi Mokone-Chase hoe ze vroeger door haar vader werd mishandelde en hoe hij haar seksueel intimideerde. Ook kneep hij voor haar ogen de keel van haar hond dicht. Toen haar broer tegen Mokone wilde getuigen, huurde die iemand in om hem het zwijgen op te leggen. Met de kolf van een geweer sloeg de aanvaller de tanden uit de mond van de jongen.

Twitter avatar CardiffCityFC Cardiff City FC Steve “Kalamazoo” Mokone joined #CardiffCity in the summer of ’59. Despite a brief stay, he made a lasting impression http://t.co/y7FWi1NjSe

De bekentenissen van Mokone-Chase zijn niet de eerste negatieve geluiden die over Mokone naar buiten komen. In 1977 werd de voetballer namelijk al eens tot een gevangenisstraf van twaalf jaar veroordeeld, nadat hij zijn vrouw en haar advocate met bijtende stoffen had besproeid. Beiden liepen blijvend letsel op.

‘Bewonderaars kijken weg van slechte kant’

Toch is de veroordeling van Mokone altijd onderbelicht gebleven, volgens zijn dochter omdat de vele bewonderaars van de voetballer de andere kant op kijken. Ze wijst daarbij ook op NOS-journalist Tom Egbers, die in het verleden een biografie over Mokone schreef, maar ook een boek maakte over diens veroordeling.

In zijn boek ‘Twaalf gestolen jaren. Hoe De Zwarte Meteoor ten onder ging in New York’ schrijft Egbers dat Mokone ten onrechte is veroordeeld. In een interview met The Guardian zei hij daarover dit voorjaar:

“Ik raakte steeds er meer van overtuigd dat hij is veroordeeld voor een misdaad die hij niet heeft begaan. De reden dat Steve achter de tralies werd gezet was omdat hij Zuid-Afrika was ontvlucht vanwege zijn prominente rol bij de ANC [de politieke partij tegen Apartheid], die zelfs tot de jaren ’70 in de VS nog werd gezien als een terroristische beweging.”

Foto ANP

Steve Mokone op een archieffoto uit 1997, met Dick Advocaat. Foto ANP

Mokone is niet de enige

Volgens Mokone’s dochter Thandi is die conclusie ‘simpelweg niet waar’, zo zegt ze in The New York Times. Dat dergelijke beweringen desondanks als waarheden worden aangenomen heeft te maken met de bewondering voor sportidolen zoals Mokene. Ze schrijft:

“Het is heel verontrustend om te zien dat professionele sporters door de maatschappij worden verheerlijkt, zowel in leven en dood, terwijl ze ondertussen hun slachtoffers opzadelen met een verschrikkelijke erfenis.”

Want Mokone is niet de enige van wie de slechte daden worden vergoelijkt, zo vindt dochter Mokone-Chase. Ze ziet het ook bij bokser Floyd Mayweather, die meermaals zijn vriendinnen sloeg. En hetzelfde geldt voor American footballspeler Ray Rice, die zijn verloofde bewusteloos sloeg. Ze besluit:

“Nu ik zie hoe vrouwen worden behandeld door sporters zoals Mayweather, Rice en [atleet Oscar] Pistorius, kan ik hier niet langer over zwijgen. Want in dat geval ben ik medeplichtig. Het is mijn plicht om hun heldendom in twijfel te trekken, omdat de slachtoffers van deze idolen anders tekort worden gedaan.”

NRC heeft Tom Egbers gevraagd om een reactie op de uitspraken van Mokone-Chase, maar hij was nog niet beschikbaar.