Welke opties zijn er na het veto van Rusland?

Er komt „snel” een alternatief plan voor berechting van de verantwoordelijken voor de ramp met vlucht MH17. Dat zei minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA), nadat de VN-Veiligheidsraad het voorstel voor een VN-tribunaal (door een veto van Rusland) afwees.

Drie opties voor zo’n alternatief:

1Een minder zwaar internationaal tribunaal, alsnog via de VN

Een mogelijkheid is om de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties alsnog een internationaal tribunaal te laten instellen. In die vergadering heeft Rusland geen veto en een tweederde meerderheid van de VN-landen kan dan alsnog tot een tribunaal besluiten. Dit is volgens hoogleraar internationaal strafrecht Göran Sluiter „absoluut geen geloofwaardige optie”. Zo’n besluit van de Algemene Vergadering kan geen land verplichten tot het uitleveren van verdachten, zoals een resolutie van de Veiligheidsraad dat wel kan. Bovendien is de kans reëel dat ook hier een aantal landen tegen stemt, waardoor het draagvlak ter discussie komt te staan.

2Een tribunaal buiten de VN om

Deze optie is waarschijnlijker en zou erop neerkomen dat de vijf landen uit het joint investigation team tot een gemengd tribunaal besluiten. Nederland werkt in dat team samen met Oekraïne, Maleisië, Australië en België. Samen spreken ze dan af welke rechtsregels daarin gelden en waar het tribunaal komt. Een voorbeeld van zo’n tribunaal is het Lockerbie-tribunaal, al was dat wel een relatief eenvoudige variant. Een Schots hof behandelde op neutraal terrein, in Nederland, de aanslag op een Amerikaanse Boeing 747 die in 1988 nabij het Schotse Lockerbie neerstortte. Libië leverde na internationale druk en boycots twee verdachten uit aan dat hof. De Schotse rechtsregels golden. Bij dit MH17-tribunaal zouden minstens vijf landen betrokken zijn, wat de rechtsgang complexer maakt.

3De Nederlandse rechtbank

Berechting door een Nederlandse rechtbank is een derde optie – de beste, volgens hoogleraar internationaal strafrecht Sluiter. Eigenlijk is het Russisch veto „een zegen geweest”, zegt hij: „De beste en sterkste rechtsgang, namelijk de Nederlandse, blijft nu als enig geloofwaardig alternatief over.” Een nationale rechtsgang is goedkoper, sneller en „biedt voor verdachten ook alle garanties van een eerlijk proces”, zegt Sluiter. Vermoedelijk geeft het kabinet toch eerst de voorkeur aan een internationale variant: daarvan zou het draagvlak in andere landen groter zijn.