Marktleider en winstgevend met vooral arbeidsgehandicapten

Voormalige sociale werkplaats levert kwart van alle veiligheidschoenen in Nederland.

Werknemers van Emma Safety Shoes in Brunssum. Ze maken ook speciale modellen voor opzichters. Foto’s Merlin Daleman

Een medewerker staat zeer geconcentreerd veters in schoenen te rijgen. „Hij is zwaar autistisch”, vertelt zijn directeur Tom Hermans. „Geef hem geen ingewikkelde opdrachten, dan gaat het mis. Maar als hij alleen dit doet, gaat het prima. Een man met een karretje vol net vervaardigde schoenen rijdt voorbij. „Die medewerker is doof”, zegt Hermans.

Tweederde van de 150 werknemers van Emma Safety Shoes in Brunssum heeft een arbeidshandicap. Voor de producent van veiligheidsschoenen, marktleider in Nederland (een op de vier veiligheidsschoenen komt uit Brunssum), vormt het geen beletsel om goede cijfers te halen. Vorig jaar groeide de omzet met 20 procent tot 18,5 miljoen euro en bedroeg de winst 1,5 miljoen. Voor dit jaar wordt een groei van 10 procent verwacht.

Het kan dus wel. Terwijl het vaak zo moeizaam lijkt te gaan met werk voor mensen met een arbeidshandicap. In het Sociaal Akkoord spraken bonden en werkgevers twee jaar geleden af dat er honderdduizend van dit soort banen bij zouden komen. De overheid, vooralsnog tevreden met de stappen die worden gemaakt, houdt een stok achter de deur: als het niet goedschiks lukt, dan maar kwaadschiks, met verplichte quota.

Steenkolen

Hermans heeft het al niet op de gebruikte terminologie. Bijvoorbeeld: ‘mensen met afstand tot de arbeidsmarkt’. „Wat is dat voor afstand? Een meter? Een aantal centimeters? Motivatie is een vereiste. Daarna kan er veel.”

Hij heeft kritiek op de manier van aanpak. „Er is veel verkokering. Veel energie gaat bovendien op aan vorm- en structuurdiscussies. Doe er nu gewoon wat aan. Niet op Haags niveau, maar kleinschalig en in de regio met een hoofdrol voor bedrijven.”

Emma Safety Shoes, als voorbeeld genoemd in een advies van de Sociaal-Economische Raad over sociale ondernemingen van afgelopen voorjaar, heeft een lange geschiedenis met mensen met een arbeidshandicap. De naam van de onderneming verwijst naar de gelijknamige staatsmijn in Brunssum. Zonder de steenkolenwinning had het schoenenbedrijf nooit bestaan.

In 1931 startte de voorloper: de Werkplaats Invalide Mijnwerkers. Mannen die door een ongeval of ander onheil niet meer ondergronds konden werken, hielpen mee aan het voorkomen van nieuwe ongelukken: door het maken van veiligheidsschoenen.

Eigentijds

Lang was Emma Safety Shoes een onderdeel van Licom, de sociale werkvoorziening in de regio Heerlen. „Toen was het al een florerende onderneming, maar de winsten werden gebruikt om de verliezen van andere bedrijfsonderdelen mee af te dekken”, zegt Hermans.

Nadat Licom eind 2012 failliet ging, werd Emma overgenomen door De Meewerkers BV. Hermans is een van de mannen die achter deze besloten vennootschap schuilgaat.

„Sindsdien hebben we de productiviteit opgeschroefd, is het imago wat stoerder en eigentijdser geworden en hebben we ook geld gestopt in verbetering van de productie. Daar was in de jaren daarvoor nauwelijks in geïnvesteerd. De kantine zag er niet uit. Die heeft een facelift gekregen. En onze mensen dragen allemaal bedrijfskleding.”

Schachten en zolen krijgt Emma kant en klaar aangeleverd uit landen als Brazilië, China en Portugal. „Die onderdelen zelf maken tegen een concurrerende prijs lukt niet meer in Nederland”, verzekert Hermans. Alleen orthopedische veiligheidsschoenen worden in Brunssum nog helemaal op maat gemaakt. „Die zijn ook een stuk duurder.”

Emma Safety Shoes maakt veiligheidsschoenen voor onder meer de bouw, de logistiek, de chemie, de auto-industrie (Nedcar is klant) en de landbouw. Er zijn aparte modellen voor leidinggevenden die geregeld de werkvloer op gaan en toch een modieuze schoen onder hun kostuums willen dragen.

Verdringingsmarkt

Toch zijn de omstandigheden alles behalve makkelijk. Hermans: „Door de crisis lag in Nederland de bouw op zijn gat. Heel veel industrie is weggetrokken. Wereldwijd is sprake van een verdringingsmarkt. Ten opzichte van concurrenten uit lagelonenlanden hebben we het voordeel dat we sneller kunnen leveren. Bedrijven willen na het plaatsen van een order niet maanden en nog eens maanden wachten.”

Verder probeert Emma zich te onderscheiden met hygiëne en comfort. „In Frankrijk en Groot-Brittannië is dat niet per se een factor. Daar zetten ze erg in op lage prijzen. Maar in andere Noord-Europese landen helpt kwaliteit wel degelijk.”

België is al goed voor vijftigduizend paar schoenen per jaar. Duitsland moet volgen. „Die markt is tien keer zo groot als de Nederlandse. Makkelijk zal het niet zijn, want de Duitsers hechten erg aan hun eigen merken.”

Inmiddels heeft Emma ook een aantal leer-/werkplekken waar mensen uit de Wajong en de bijstand een half jaar ervaring op kunnen doen met werken. „Alles vanuit het idee dat ze dan meer worden dan een kaart in de UWV-bak”, zegt Piet Worms, manager human resources bij Emma. „In een enkel geval komen ze na zes maanden bij ons in dienst. Maar de meesten stomen we klaar voor een baan bij andere bedrijven in de regio.”