Israël: hongerstakers gedwongen voeden

Omstreden praktijk zou nodig zijn in strijd tegen Palestijnse terreur, maar artsen willen niet meewerken.

Portret van de gevangen hongerstaker Khader Adnan in 2012. Foto Bernat Armangue/AP

De kans is groot dat Israëlische artsen binnenkort massaal de wet negeren. Gisteren besloot de Knesset het gedwongen voeden van hongerstakende gevangenen toe te staan. Maar volgens Leonid Eidelman, hoofd van de Israëlische Medische Associatie, is het dokters verboden mee te werken aan „marteling”. In 1975 nam de World Medical Association in Tokio een verklaring aan waarin het gedwongen voeden van gevangenen als onethisch werd bestempeld.

Volgens de nieuwe wet, die werd aangenomen met 46 stemmen voor en 40 tegen, mag een rechter opdracht geven tot gedwongen voeding als het leven van de gevangene in gevaar is. De Israëlische minister Erdan (Binnenlandse Veiligheid, Likud) noemt de wet noodzakelijk in de strijd tegen terrorisme. „Naast pogingen om Israël te boycotten en te delegitimeren zijn hongerstakingen door gevangen terroristen een middel geworden dat gebruikt wordt om Israël onder druk te zetten, te bedreigen en te dwingen om gevangenen vrij te laten.”

Aanleiding voor de wet was een serie hongerstakingen door Palestijnse gevangenen in 2012. Een van hen was Khader Adnan, een kopstuk van de Islamitische Jihad, dat door veel westerse landen wordt gezien als terreurbeweging. Drie jaar geleden werd hij vrijgelaten na 66 dagen niet te hebben gegeten. Vorig jaar werd hij opnieuw gearresteerd, waarna hij dit jaar weer in hongerstaking ging. Deze keer duurde het 56 dagen voordat hij werd vrijgelaten. Volgens medici had hij op het randje van de dood gebalanceerd.

Adnan, die ruim 6 jaar in Israëlische en Palestijnse gevangenissen doorbracht, wilde aandacht vragen voor de Israëlische praktijk van ‘administratieve detentie’. Die houdt in dat een verdachte kan worden vastgezet zonder dat een aanklacht of proces volgt. Deze week meldde de krant Haaretz dat het aantal administratieve gevangenen sinds 2014 is verdubbeld tot 391.

Behalve de artsen reageren ook de Palestijnen reageren afwijzend op de wet. Volgens de Palestijnse Autoriteit draagt de wet bij aan marteling van gevangenen en getuigt het invoeren ervan van „racisme en arrogantie” aan Israëlische zijde. Onder de tegenstanders bevindt zich ook de conservatieve Israëlische rabbijn Michael Rivkin, oorspronkelijk afkomstig uit de Sovjet-Unie. Daar werd hij in de jaren 80 gearresteerd wegens verzet tegen het communistische regime en naar een goelag gestuurd, waar hij dwangvoeding kreeg. Tegenover nieuwszender i24news vergeleek hij zijn ervaringen van destijds met „verkrachting”.

Het gedwongen voeden van gevangenen is niet zonder gevaar. De sondevoeding kan via een slang in de neus of mond in de longen terechtkomen in plaats van in de maag. Critici wijzen op de dood van twee Palestijnse gevangenen in 1980 die tegen hun wil waren gevoed. Een woordvoerder van minister Erdan merkt echter op dat het gedwongen voeden van gevangenen praktijk is in onder meer de Verenigde Staten (in Guantánamo Bay), Australië en Oostenrijk. Erdan hoopt dat de wet een einde maakt aan „een nieuw soort zelfmoordaanslagen die de staat Israël bedreigen”. Als Israël een gevangene zou laten sterven, zou dat tot grote onrust leiden onder de Palestijnen. Het alternatief, vrijlating, wordt evenmin gezien als gewenste optie. Erdan is ervan overtuigd dat de wet een „balans” biedt tussen de belangen van de staat en die van de gevangenen.

Overigens maakt Erdan zich geen zorgen over de oproep van de Israëlische artsenorganisatie aan dokters om niet mee te werken. „Ik ben er zeker van dat we artsen zullen vinden die bereid zijn om het te doen.”