Een Noord-Koreaanse bruid is net zo duur als een varken

Als de Noord-Koreaanse Lucia Jang tijdens de hongersnood van de jaren negentig stiekem naar China reist, schrikt ze. Terwijl in haar land mensen uitwerpselen afspeuren naar wat korrels onverteerd voedsel, worden in China etensresten toegeworpen aan honden. ‘In dit land krijgen huisdieren beter te eten dan mensen in Chosun.’

Jangs memoires De sterren tussen zon en maan spelen zich af tijdens de Zware Mars, een extreme periode van hongersnood in Noord-Korea van pakweg 1994 en 2000, waarin honderdduizenden mensen stierven. Hoewel de honger door het hele boek aanwezig is, is Jangs verhaal zeer veelzijdig en toont zij een Noord-Korea dat door sensatiebeluste berichtgeving dikwijls voor lezers verborgen blijft.

In die sensatie beluste verhalen ontbreekt bijvoorbeeld vaak het perspectief van de vrouw. Jang voorziet nu in die lacune door te vertellen over bijvoorbeeld het seksisme en de ongelijkheid – waarvan de Noord-Koreaanse maatschappij doortrokken is. Verreweg de meeste boeken van Noord-Koreaanse vluchtelingen, zoals De aquariums van Pyongyang van Kang Chol-hwan en Vlucht uit kamp 14 van Shin Dong-hyuk, zijn door mannen geschreven, waardoor de vrouwelijke ervaring in het communistische land grotendeels onbekend bleef.

In de jaren dat Jang het introverte Noord-Korea verruilde voor het modernere en vrijere China stopte de discriminatie niet. In haar vaderland werd ze als wegwerpproduct behandeld, maar ook in China wordt hevig gehandeld in Noord-Koreaanse bruiden (even duur als een varken), prostituees en dwangarbeiders. Dit beschreef Jang Jin-Sung eerder in zijn smartelijke dichtbundel Selling my daughter for 100 won.

Jang richt zich niet alleen op de gruwelen die zij en haar landgenoten hebben moeten doorstaan. Ze heeft ook aandacht voor het normale bestaan in Noord-Korea waar kinderen elkaar pesten, verliefde pubers na schooltijd afspreken en waar ook waarzeggerij en roddelcircuits bestaan.

Het is bijzonder om te zien hoe de reizen van Jang naar China zowel bijna haar ondergang als haar redding worden. De wil tot leven wordt treffend als een verzetsdaad tegen het Kim-regime neergezet. Hoewel je soms wenst dat Jang uitzoomt om de bredere ontwikkelingen in het land te schetsen, is haar perspectief op de vrouw in Noord-Korea een interessante aanvulling op dit mysterieuze land. Een aanrader voor wie wil lezen over zowel de normale als de extreme kanten van Noord-Korea – en hoe één vrouw hieraan op bijzondere wijze weet te ontsnappen.