Journalistiek in rep en roer na aanklacht wegens landverraad

De journalistiek in Duitsland verkeert in hoge staat van paraatheid nu justitie twee journalisten wil vervolgen wegens landverraad. Hoewel er nog geen concrete dagvaarding is, wordt in verschillende commentaren nu al de historische analogie in deze principiële rechtsstatelijke zaak gemaakt: de kwestie doet denken aan de zogeheten ‘Spiegel-Affäre’ die in 1962 tot een politieke crisis in de Bondsrepubliek leidde.

Gisteren werd bekend dat de hoogste procureur-generaal in Duitsland, Generalbundesanwalt, twee journalisten van het blog Netzpolitik wil aanklagen omdat ze staatsgeheimen zouden hebben geopenbaard. Justitie doet dat op verzoek van de chef van de Duitse binnenlandse staatsveiligheidsdienst, de Verfassungsschutz.

Netzpolitik onthulde dit voorjaar dat de inlichtingendienst een speciale eenheid wil oprichten die internet in de gaten moet houden. Netzpolitik kreeg het plan in handen nadat het was besproken in de geheime commissie voor inlichtingendiensten van de Bondsdag.

Volgens hoofdredacteur Markus Beckedahl van Netzpolitik, zelf een van de twee verdachten, is de Verfassungsschutz tot actie overgegaan om te intimideren. Het blog publiceert regelmatig over de Amerikaanse dienst NSA, die tot op het hoogste regeringsniveau in Berlijn zou hebben afgeluisterd. „De regering staat zelf tot haar knieën in het moeras van NSA en co” en slaat daarom terug, aldus Markus Beckedahl. In zijn ogen is de persvrijheid in het geding.

Die angst leeft ook bij andere journalisten. Vandaar de verwijzing naar 1962. Minister Franz Josef Strauss van Defensie liet toen journalisten van Der Spiegel arresteren – onder wie hoofdredacteur Augstein – nadat het weekblad had onthuld dat de krijgsmacht volgens de NAVO niet voor zijn taak was berekend. De actie van Strauss pakte averechts uit. De Spiegel-affaire leidde tot een breuk binnen de regering van kanselier Adenauer en uiteindelijk tot het aftreden van Strauss.