Actiekrant of meer gedegen journalistiek?

, nieuwe hoofdredacteur De Telegraaf.

Paul Jansen treedt 1 september aan Foto ANP

Zijn naam was vorige week al uitgelekt. Maar vanmorgen presenteerde Telegraaf Media Groep (TMG) officieel de opvolger van Sjuul Paradijs. Politiek commentator Paul Jansen wordt de nieuwe hoofdredacteur van De Telegraaf. Hij begint op 1 september. De aankondiging kwam vanmorgen tijdens de presentatie van TMG’s financiële resultaten over het afgelopen half jaar. En die tonen dat Jansen flink aan de slag moet.

Het Telegraaf-concern, tevens uitgever van gratis krant Metro en regionale kranten in Noord- en Zuid-Holland en eigenaar van onder meer Sky Radio, Keesings puzzelboekjes en weblog GeenStijl, heeft weer een moeilijk half jaar achter de rug. Lezers en luisteraars lopen weg, reclame-inkomsten blijven dalen, digitale activiteiten zijn nog weinig succesvol.

„De onderneming is volop in verbouwing”, zei TMG-bestuursvoorzitter Geert-Jan van der Snoek vanmorgen. „Maar tijdens de verbouwing moet de verkoop gewoon doorgaan.” Paul Jansen, die de in mei plots vertrokken Paradijs opvolgt, is uiteraard niet als enige verantwoordelijk voor de verbouwing, maar De Telegraaf blijft de belangrijkste pijler van het concern. Eén troost voor Jansen: veel uitdagingen waar hij voor staat gelden voor alle kranten in de westerse wereld.

Vier belangrijke punten staan ongetwijfeld op Jansens to do-lijst:

1 Oplage, oplage, oplage

Nog steeds het allerbelangrijkste voor elke krant: de betaalde oplage. Jansen heeft niet de illusie dat hij de oplage van De Telegraaf weer kan laten stijgen, zei hij vanmorgen op de radio. Maar op zijn minst zal hij de daling willen afvlakken. Eind 2012 had De Telegraaf nog 454.000 vaste abonnees. Twee jaar later nog 417.000.

Jansen moet proberen jongeren aan te spreken, vooral digitaal. Het aantal digitale abonnementen verviervoudigde, tot 24.000, maar de nieuwe (deels betaalde) site Telegraaf.nl had al lang klaar moeten zijn.

Nog een manier om meer digitale klanten te werven: delen van De Telegraaf los verkopen. Denk aan De Financiële Telegraaf, Telesport, Privé en VROUW. Afgelopen maanden was er veel discussie over dat ‘opknippen’ van de krant, maar dat is nooit een serieuze optie geweest, zeggen het concern nu. Jansen vanmorgen: „Een vlaggeschip in delen blijft niet drijven”.

2 Serieuzer worden

De Telegraaf heeft een rijke traditie van actiejournalistiek. Tegen kilometerheffing, tegen Griekenland, tegen de omroep. En voor de eigen hoofdredacteur. Paradijs vertrok in mei en de redactie plaatste hem groot op pagina 1. ‘Sjuul, deze krant is voor jou’. Jansen zou zich behoorlijk hebben geërgerd aan die actie. Vooral de zin dat men het ook niet meer wist, getuigde van weinig vertrouwen.

Met campagnejournalistiek moet je zorgvuldig omgaan, vindt Jansen. Een verslaggever in Den Haag mag geen last krijgen van de koppenmaker op de redactie in Amsterdam die een minister er eens extra van langs geeft. Het is een ingewikkeld dilemma: met een serieuzere krant kun je lezers bereiken die nog willen betalen voor nieuws. Maar maakt Jansen zijn krant té serieus, dan haken trouwe abonnees misschien af. En die zorgen met hun pakweg 300 euro per jaar voor een belangrijke bron van inkomsten.

3 Vertrouwen

Paradijs móest vertrekken, zoveel werd duidelijk in mei, maar waarom hij precies weg is gegaan, is nog steeds onduidelijk. Paradijs wil zelf niks zeggen. Feit is dat hij in een langdurig conflict was geraakt met zijn directeur/uitgever. Zaak voor Jansen is nu het vertrouwen tussen redactie en directie te herstellen. Wil De Telegraaf overleven in een digitaal tijdperk dan hebben beide elkaar hard nodig. Vanmorgen benadrukte topman Van der Snoek dat de keuze voor een nieuwe hoofdredactie „uit de eigen gelederen” zo snel en rimpelloos is verlopen als maar kon.

Ziet de redactie Jansen als een zetbaas wanneer hij redacteuren moet ontslaan of op andere posities neerzetten? En ziet de directie Jansen als een ‘Paradijs 2.0’ wanneer hij maatregelen neemt tegen de zin van de TMG-top?

4 Leiden van een grote redactie

Jansen heeft weinig ervaring met het leiden van een grote redactie. Belangrijk, want de redactie moet veranderen. Er moet meer discussie komen en meer doorstroming. Kan Jansen op tegen ervaren krachten die al jaren met een riant salaris op een zelfde functie zitten? De Telegraaf is nog steeds een van de best betalende werkgevers in journalistiek Nederland.