Nu dringend alternatieve optie kiezen voor rechtszaak MH17

Rusland heeft gisteren in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een slecht figuur geslagen. Als enige land stemde het tegen de instelling van een speciaal VN-tribunaal dat de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17 zou moeten berechten. Door het Russische veto is zo’n tribunaal nu helaas van de baan. Het had de beste kansen geboden op berechting van de daders. De door Rusland gedwarsboomde resolutie had alle landen verplicht tot „volledige medewerking met het tribunaal” – en resoluties van de Veiligheidsraad hebben in het internationale recht kracht van wet. Het zicht op uitlevering van verdachten, hoe dan ook een moeilijk punt, was met zo’n tribunaal het grootst geweest.

Het Russische veto kwam niet onverwacht. Toch was het nuttig de resolutie in stemming te brengen. De hele wereld heeft nu kunnen zien hoe breed de steun is voor berechting van de daders en hoe geïsoleerd Rusland staat in zijn verzet tegen de aanpak die werd voorgesteld door een groep landen, waaronder Nederland, die veel burgers hebben verloren bij de ramp. Zelfs China, dat in de Veiligheidsraad vaak met Rusland meestemt, koos deze keer een andere positie dan de Russen en onthield zich van stemming.

Het zou geen goed idee zijn geweest te wachten met de stemming tot duidelijk is wat de onderzoeken naar de ramp precies hebben opgeleverd. Dat had de hele zaak nog meer politiek belast dan nu toch al het geval is. Rusland heeft wel gelijk dat er nadelen kleven aan een speciaal tribunaal. Zo’n rechtbank kan niet alleen handenvol geld kosten, maar ook leiden tot procedures die zich eindeloos voortslepen. Zie het in 2007 door de Veiligheidsraad ingestelde Libanon-tribunaal, dat de moord op de Libanese oud-premier Hariri behandelt, maar na acht jaar nog altijd niemand heeft veroordeeld.

Alle leden van de Veiligheidsraad, ook Rusland, zeggen dat van straffeloosheid voor de daders geen sprake kan zijn. Het is nu zaak zo snel mogelijk te onderzoeken wat die vrome woorden waard zijn en op wat voor manier het drama met de MH17 tóch voor de rechter kan worden gebracht. Dat is belangrijk voor de nabestaanden van de slachtoffers, zoals gisteren door verschillende sprekers in de Veiligheidsraad werd benadrukt. Maar het is ook belangrijk voor de internationale rechtsorde. Op beide gronden moet Nederland zich inspannen om snel met een alternatieve optie voor berechting te komen. Daarbij verdient het een internationaal gedragen tribunaal – bijvoorbeeld ingesteld door de Algemene Vergadering van de VN – nog steeds de voorkeur. De schijn van partijdigheid kan het best worden vermeden als de rechters die over de zaak oordelen een zo breed mogelijk internationaal mandaat hebben.