Da’s nieuw: een western zonder Amerikaan

Ooit hield het publiek wel van cowboys. Stoere, beetje ongeschoren kerels op hun paard over de ongerepte prairies. Meestal nors, wantrouwend, altijd een hand op de revolver. En toch vaak met een zeker gevoel voor ethiek in een land waar geen moraal lijkt te bestaan. Het plot had meestal iets te maken met wraak of de zoektocht naar gerechtigheid. Vooral in de jaren 50 en 60 floreerde de western. Met klassiekers als For a few Dollars more; The Good, The Bad and The Ugly en Once upon a time in the West – niet toevallig alle drie van de Italiaanse regisseur Sergio Leone. Acteurs als Clint Eastwood en John Wayne waren bijna niet voor te stellen zonder cowboyhoed. Wayne speelde alleen al in de sixties in twaalf westerns.

Na de jaren zeventig werd het minder. Met gevoel voor drama zou je kunnen zeggen dat de western stierf met het overlijden van John Wayne in 1979. Begin jaren 90 was er nog een opleving dankzij Dances with Wolves van Kevin Costner. Maar verder werd het stiller en matiger. En terwijl gemaskerde superhelden voor de één na de andere box office-kraker zorgden, trok de desperado steeds minder publiek. Zonder superkrachten of gadgets was hij te saai geworden voor deze tijd.

Maar de laatste jaren lijkt de western een comeback te beleven. In 2010 maakten de Coen-broers een remake van True Grit en in 2012 leverde Quentin Tarantino met Django Unchained een ode aan de spaghettiwestern. Het leuke aan deze revival: het is er één met een twist. De western flirt met andere genres. Brokeback Mountain met romance, Cowboys & Aliens met sciencefiction en nu dus Slow West. Een western die bij tijd en wijle surrealistisch voelt. En opvallend: een western zonder een Amerikaan in een grote rol.

De plot is redelijk traditioneel: in 1870 reist de zestienjarige Jay (Kodi Smith-McPhee) van de Schotse Hooglanden naar het Wilde Westen van de Verenigde Staten op zoek naar de geliefde die hem verliet. Hij is volledig onvoorbereid op het wetteloze land. Gelukkig wordt hij vergezeld door premiejager Silas (Michael Fassbender).

Tot zover niets bijzonders. De surrealistische dromen van Jay en de onwaarschijnlijk ontmoetingen van het duo maken de film meer dan een gewone western. Zoals wanneer Jay drie mannen treft die alleen maar op de verlate prairie lijken te zijn om een soort vroege vorm van skifflemuziek te spelen.

Slow West is het regie- en schrijfdebuut van John Maclean. De Brit was in de jaren 90 dj bij The Beta Band, waarmee hij nog in het voorprogramma van Radiohead stond. In Hollywood was hij alleen bekend van enkele soundtracks. Sinds 2009 maakte hij twee korte films, beide ook met Fassbender in de hoofdrol. Volgens The Guardian tekende de Duits-Ierse acteur voor Macleans eerste speelfilm voordat er ook maar een letter op het script stond. Dat een acteur van zijn kaliber graag samenwerkt met de nog niet zo bekende regisseur is veelbelovend. En met Slow West levert Maclean een film af die verrast en bijdraagt aan de revival van een genre.