Dagkalender van de Wereldliteratuur: een literatuur van de stad

Patrick Modiano, winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur 2014 (Foto Reuters)

Vandaag is de zeventigste verjaardag van de Nobelprijswinnaar van het afgelopen jaar. Maar wie was dat ook al weer?
Detectives van het verleden, dat zijn de vertellers en hoofdpersonen uit de (in omvang) bescheiden romans van Patrick Modiano, de winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur 2014. Zwervend door de straten van naoorlogs Parijs proberen ze het verleden te achterhalen, hun identiteit te (her)vinden en de gaten in hun geheugen te vullen – soms zelfs letterlijk, zoals de ik-figuur van Rue des Boutiques obscures (1978), die na een aanval van geheugenverlies van anderen te horen hoopt te krijgen wie hij is. Modiano, kind van een joods-Italiaanse vader en een Vlaamse moeder die zich aan zijn opvoeding onttrokken, debuteerde in 1968 met La Place de l’étoile, een sarcastische roman over een ontwortelde jood die probeert het leven van zijn ouders tijdens de Duitse bezetting van Frankrijk te reconstrueren.

Het in korte zinnen geschreven – en met behulp van montagetechnieken gestructureerde – boek werd gevolgd door het verwante tweeluik La Ronde de nuit (1969) / Les Boulevards de la ceinture (1972) en door twee dozijn romans die varieerden op het thema van het nooit voltooide en nooit volledig gekende verleden. Zo verbindt de schrijver in Voyages de noces (1990) en Dora Bruder (1997) zijn eigen levensverhaal met dat van respectievelijk een joods stel dat in 1942 van Parijs naar de Rivièra vlucht en een joods meisje dat in het Parijs van 1941 spoorloos verdwijnt. Zelf formuleerde Modiano, naar aanleiding van de eerste verhalen die hij vanuit vrouwelijk perspectief schreef (Des inconnues, 1999), zijn thema algemener: ‘Ik heb een literatuur gemaakt die louter op de stad is geïnspireerd, op de angst en anonimiteit die daar heerst.’

Voor meer afleveringen van deze Dagkalender van de Wereldliteratuur, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.